وَ الرَّسُولَ فَأُولئِكَ مَعَ الَّذِينَ أَنْعَمَ اللَّهُ عَلَيْهِمْ مِنَ النَّبِيِّينَ وَ الصِّدِّيقِينَ وَ الشُّهَداءِ وَ الصَّالِحِينَ وَ حَسُنَ أُولئِكَ رَفِيقاً.

نساء (٤) ٦٨ و ٦٩

وَ لَقَدْ مَنَنَّا عَلى‌ مُوسى‌ وَ هارُونَ‌ وَ آتَيْناهُمَا الْكِتابَ الْمُسْتَبِينَ‌ وَ هَدَيْناهُمَا الصِّراطَ الْمُسْتَقِيمَ.

صافّات (٣٧) ١١٤ و ١١٧ و ١١٨

١٥٧. هدايت به صراط مستقيم، از نعمتهاى بزرگ خداوند و شايسته منّت‌گذارى:

لِيَغْفِرَ لَكَ اللَّهُ ما تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِكَ وَ ما تَأَخَّرَ وَ يُتِمَّ نِعْمَتَهُ عَلَيْكَ وَ يَهْدِيَكَ صِراطاً مُسْتَقِيماً.

فتح (٤٨) ٢

صافّات (٣٧) ١١٤ و ١١٧ و ١١٨

هدايت‌يافتگان به صراط مستقيم‌

--) همين مدخل، سالكان صراط مستقيم‌

نيز--) اعتدال و سبيل‌اللّه‌

صريم‌

--) خضر عليه السلام‌

صغيره‌

--) گناه‌

صفات خدا

--) اسماوصفات‌

صفا

صفا در اصل به سنگ صاف گفته مى شود. اين واژه برگرفته از «صفو» (خالص بودن) و مفرد آن «صَفاة» است- مانند نوى‌ و نواة- البته برخى صفا را مفرد دانسته‌اند. [١] صفا و مروه دو كوه در مكّه‌اند كه مسافت‌ بين آنها ٧٦٠ ذراع و نيم است و حاجيان، عمل سعى را بين آن دو به‌جا مى‌آورند. [٢] از امام صادق عليه السلام روايت‌ شده: آدم عليه السلام بر كوه صفا و حوا بر كوه مروه نازل شد؛ براى همين كوه صفا به نام آدم كه برگزيده (مصطفى) خداست ناميده شد و كوه مروه به نام مرأه (حوا) ناميده شد. [٣]

اهمّيّت صفا

١. دو كوه صفا و مروه، دو نشانه قرار داده شده از سوى خدا براى جايگاه عبادت:

إِنَّ الصَّفا وَ الْمَرْوَةَ مِنْ شَعائِرِ اللَّهِ‌ ... [٤]

بقره (٢) ١٥٨

سعى صفا و مروه‌

٢. لزوم شروع طواف از كوه صفا و ختم آن به كوه مروه، هنگام حج و سعى بين صفا و مروه:

إِنَّ الصَّفا وَ الْمَرْوَةَ مِنْ شَعائِرِ اللَّهِ فَمَنْ حَجَّ الْبَيْتَ أَوِ اعْتَمَرَ فَلا جُناحَ عَلَيْهِ أَنْ يَطَّوَّفَ بِهِما ... [٥]

بقره (٢) ١٥٨

[١] . التّبيان، ج ٢، ص ٤٢؛ مجمع‌البيان، ج ١-/ ٢، ص ٤٣٨

[٢] . الميزان، ج ١، ص ٣٩٠

[٣] . مجمع‌البيان، ج ١-/ ٢، ص ٤٤٠

[٤] . «شعائر» جمع «شعيره» است. شعائر يعنى نشانه‌هاى‌اعمال. شعائر اللّه، به معناى نشانه‌هاى عبادت‌گاههاى خدا از قبيل: موقف، مسعى (مكان سعى) و منحر (مكان قربانى) است. (مجمع‌البيان، ج ١-/ ٢، ص ٤٣٨-/ ٤٣٩)

[٥] . از امام صادق عليه السلام روايت شده كه در تفسير آيه فرمودند: فابدء بما بدء اللّه تعالى به ... از همان جايى سعى را شروع كن كه خداوند شروع كرده. (الكافى، ج ٤، ص ٤٣٤، ح ٥؛ تفسير نورالثقلين، ج ١، ص ١٤٦، ح ٤٦٤)