وَ قالَ الَّذِينَ كَفَرُوا لَوْ لا نُزِّلَ عَلَيْهِ الْقُرْآنُ جُمْلَةً واحِدَةً كَذلِكَ لِنُثَبِّتَ بِهِ فُؤادَكَ وَ رَتَّلْناهُ تَرْتِيلًا الَّذِينَ يُحْشَرُونَ عَلى‌ وُجُوهِهِمْ إِلى‌ جَهَنَّمَ أُوْلئِكَ شَرٌّ مَكاناً وَ أَضَلُّ سَبِيلًا.

فرقان (٢٥) ٣٢ و ٣٤

٩٧. ناتوانى كافران در جهنّم، از بازداشتن عذاب از صورت و پشت خود:

لَوْ يَعْلَمُ الَّذِينَ كَفَرُوا حِينَ لا يَكُفُّونَ عَنْ وُجُوهِهِمُ النَّارَ وَ لا عَنْ ظُهُورِهِمْ‌ ....

انبياء (٢١) ٣٩

٩٨. چرخانده شدن صورت كافران از اين رو به آن رو، در آتش جهنّم:

إِنَّ اللَّهَ لَعَنَ الْكافِرِينَ‌ ... يَوْمَ تُقَلَّبُ وُجُوهُهُمْ فِي النَّارِ ... [٢]

احزاب (٣٣) ٦٤ و ٦٦

٩٩. پيامبر صلى الله عليه و آله قادر بر شناخت آثار مخالفت و انكار كافران، از روى صورتهاى‌شان، پس از تلاوت آيات الهى بر آنان:

وَ إِذا تُتْلى‌ عَلَيْهِمْ آياتُنا بَيِّناتٍ تَعْرِفُ فِي وُجُوهِ الَّذِينَ كَفَرُوا الْمُنْكَرَ ... [٣]

حج (٢٢) ٧٢

١٠٠. سياه شدن صورت كافران در قيامت، به علّت كفرشان:

يَوْمَ تَبْيَضُّ وُجُوهٌ وَ تَسْوَدُّ وُجُوهٌ فَأَمَّا الَّذِينَ اسْوَدَّتْ وُجُوهُهُمْ أَ كَفَرْتُمْ بَعْدَ إِيمانِكُمْ فَذُوقُوا الْعَذابَ بِما كُنْتُمْ تَكْفُرُونَ.

آل‌عمران (٣) ١٠٦

١٠١. سياه شدن چهره كافران دوران جاهلى، به هنگام دريافت خبر دختردار شدن:

وَ إِذا بُشِّرَ أَحَدُهُمْ بِالْأُنْثى‌ ظَلَّ وَجْهُهُ مُسْوَدًّا وَ هُوَ كَظِيمٌ.

نحل (١٦) ٥٨

[١] . «غبره» يعنى غبارآلودگى و كنايه از دگرگونى صورت به سبب اندوه است. (مفردات، ص ٦٠١، «غبر»). «قتره» چيزى شبيه دود كه صورت را مى‌پوشاند. (مفردات، ص ٦٥٥، «قتر»)

[٢] . تعبير «تقلّب» يا از اين جهت است كه صورت آنها از اين طرف به آن طرف برگردانده مى‌شود تا عذاب را به خوبى احساس كنند يا از اين جهت است كه رنگ چهره آنها از حالى به حالى دگرگون مى‌شود؛ مثلًا به رنگ زرد و سياه درمى‌آيد. (الميزان، ج ١٦، ص ٣٤٦؛ روح‌البيان، ج ٧، ص ٢٤٥)

[٣] . «منكر»، مصدر (ميمى) و به معناى انكار است و مقصود مشاهده اثر انكار است كه عبوس و ترشرويى است. (مجمع‌البيان، ج ٧-/ ٨، ص ١٥١؛ روح‌البيان، ج ٦، ص ٦٠)