أَمْ لَمْ يُنَبَّأْ بِما فِي صُحُفِ مُوسى‌ وَ إِبْراهِيمَ الَّذِي وَفَّى‌ وَ أَنْ لَيْسَ لِلْإِنْسانِ إِلَّا ما سَعى‌ وَ أَنَّ سَعْيَهُ سَوْفَ يُرى‌. [٤]

نجم (٥٣) ٣٦ و ٣٧ و ٣٩ و ٤٠

٧. ثواب و عقاب اعمال در قيامت، از مطالب صحف ابراهيم عليه السلام:

أَمْ لَمْ يُنَبَّأْ بِما فِي صُحُفِ مُوسى‌ وَ إِبْراهِيمَ الَّذِي وَفَّى‌ وَ أَنْ لَيْسَ لِلْإِنْسانِ إِلَّا ما سَعى‌ وَ أَنَّ سَعْيَهُ سَوْفَ يُرى‌.

نجم (٥٣) ٣٦ و ٣٧ و ٣٩ و ٤٠

٨. بهره‌مندى انسان در قيامت تنها از تلاش خود، از مطالب صحف ابراهيم:

أَمْ لَمْ يُنَبَّأْ بِما فِي صُحُفِ مُوسى‌ وَ إِبْراهِيمَ الَّذِي وَفَّى‌ وَ أَنْ لَيْسَ لِلْإِنْسانِ إِلَّا ما سَعى‌.

نجم (٥٣) ٣٦ و ٣٧ و ٣٩

٣. توحيد

٩. منشأ بودن خداوند براى حيات و مرگ، از معارف بيان شده در صحف ابراهيم:

أَمْ لَمْ يُنَبَّأْ بِما فِي صُحُفِ مُوسى‌ وَ إِبْراهِيمَ الَّذِي وَفَّى‌ وَ أَنَّ إِلى‌ رَبِّكَ الْمُنْتَهى‌ وَ أَنَّهُ هُوَ أَماتَ وَ أَحْيا.

نجم (٥٣) ٣٦ و ٣٧ و ٤٢ و ٤٤

١٠. منشأ بودن خداوند براى آفرينش جفتهاى مذكّر و مؤنّث از نطفه، از تعاليم صحف ابراهيم:

أَمْ لَمْ يُنَبَّأْ بِما فِي صُحُفِ مُوسى‌ وَ إِبْراهِيمَ الَّذِي وَفَّى‌ وَ أَنَّ إِلى‌ رَبِّكَ الْمُنْتَهى‌ وَ أَنَّهُ خَلَقَ الزَّوْجَيْنِ الذَّكَرَ وَ الْأُنْثى‌ مِنْ نُطْفَةٍ إِذا تُمْنى‌.

نجم (٥٣) ٣٦ و ٣٧ و ٤٢ و ٤٥ و ٤٦

[١] . وصف «الأولى‌» ممكن است اشاره به دوران آغازين نزول كتابهاى آسمانى باشد

[٢] . از استفهام توبيخى در «أم لم‌ينبّأ» استفاده مى‌شود كه اصول معارف صحف ابراهيم عليه السلام همانند تورات براى مردم عصر بعثت موضوعى شناخته شده بوده است‌

[٣] . در اينكه مخاطب «تؤثرون» چه كسانى‌اند اختلافى‌است: برخى مؤمنان و برخى اعمّ از كافران و مؤمنان دانسته‌اند. (مجمع‌البيان، ج ٩-/ ١٠، ص ٧٢٢) برداشت با توجّه به احتمال دوم است‌

[٤] . برخى مفسّران در تفسير «ألّاتزر وازرة ...» گفته‌اند: خداوند در صحف ابراهيم و موسى بيان كرده كه كسى را به سبب گناه ديگرى مؤاخذه نمى‌كند. (التّبيان، ج ٩، ص ٤٣٥) آيات ٣٨ تا آيه ٥٤ عطف بر «أم لم‌ينبأ بما فى صحف موسى و ابراهيم ...» است؛ براى همين در تمام موارد، أَن (به فتح همزه) آمده است. (التّبيان، ج ٩، ص ٤٣٩؛ اعراب‌القرآن، درويش، ج ٩، ص ٣٦٦-/ ٣٦٧)