لَتُبْلَوُنَّ فِي أَمْوالِكُمْ وَ أَنْفُسِكُمْ وَ لَتَسْمَعُنَّ مِنَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتابَ مِنْ قَبْلِكُمْ وَ مِنَ الَّذِينَ أَشْرَكُوا أَذىً كَثِيراً وَ إِنْ تَصْبِرُوا وَ تَتَّقُوا فَإِنَّ ذلِكَ مِنْ عَزْمِ الْأُمُورِ. [١]

آل‌عمران (٣) ١٨٦

٣٥٧. لزوم توأم بودن صبر با تقوا در پيكار با دشمن:

بَلى‌ إِنْ تَصْبِرُوا وَ تَتَّقُوا وَ يَأْتُوكُمْ مِنْ فَوْرِهِمْ هذا يُمْدِدْكُمْ رَبُّكُمْ بِخَمْسَةِ آلافٍ مِنَ الْمَلائِكَةِ مُسَوِّمِينَ.

آل‌عمران (٣) ١٢٥

٣٥٨. صبر توأم با تقوا شرط بهره‌مندى از امداد الهى در ميدان نبرد:

آل‌عمران (٣) ١٢٥

٣٥٩. صبر توأم با تقوا شرط موفقيّت در امتحان الهى:

آل‌عمران (٣) ١٨٦

٣٦٠. صبر توأم با تقوا دژ مستحكم در برابر آزارهاى دشمنان:

إِنْ تَمْسَسْكُمْ حَسَنَةٌ تَسُؤْهُمْ وَ إِنْ تُصِبْكُمْ سَيِّئَةٌ يَفْرَحُوا بِها وَ إِنْ تَصْبِرُوا وَ تَتَّقُوا لا يَضُرُّكُمْ كَيْدُهُمْ شَيْئاً إِنَّ اللَّهَ بِما يَعْمَلُونَ مُحِيطٌ. [٢]

آل‌عمران (٣) ١٢٠

آل‌عمران (٣) ١٨٦

صبر جميل‌

٣٦١. صبر يعقوب عليه السلام در برابر رفتار فرزندانش نسبت به يوسف عليه السلام صبرى زيبا:

قالُوا يا أَبانا إِنَّا ذَهَبْنا نَسْتَبِقُ وَ تَرَكْنا يُوسُفَ عِنْدَ مَتاعِنا فَأَكَلَهُ الذِّئْبُ‌ ... وَ جاؤُ عَلى‌ قَمِيصِهِ بِدَمٍ كَذِبٍ قالَ بَلْ سَوَّلَتْ لَكُمْ أَنْفُسُكُمْ أَمْراً فَصَبْرٌ جَمِيلٌ‌ ... [٣]

يوسف (١٢) ١٧ و ١٨

[١] . از ذكر تقوا بعد از صبر معلوم مى‌شود كه در برابر اذيّتهاى دشمن نبايد دستورات الهى را ناديده گرفت. مرحوم طبرسى در تفسير «و إن تصبروا و تتّقوا» گفته است: اگر بر امتحان الهى و اذيّت و آزار دشمنان صبر و به طاعت (الهى) تمسّك كنيد و از بى‌تابى كه به حدّ گناه برسد بپرهيزيد اين از امورى است كه رشدش آشكار و بر عاقل عزم بر آن لازم است. (مجمع‌البيان، ج ١-/ ٢، ص ٩٠٣)

[٢] . معناى آيه اين است كه هر كس بر انجام فرمانهاى خداصبر و از آنچه نهى كرده پرهيز كند چنين كسى در حفظ خدا است و كيد كافران به او ضررى نمى‌رساند. (التّفسير الكبير، ج ٣، ص ٣٤٤)

[٣] . مقصود از «صبر جميل» صبرى است كه در آن جزع و شكوه به مردم نباشد و برخى گفته‌اند: جميل بودن صبر به اين است كه در آن قصد قربت شده باشد. (مجمع‌البيان، ج ٥-/ ٦، ص ٣٣٤)