فرهنگ قرآن - مرکز فرهنگ و معارف قرآن - الصفحة ١٠٩ - شيشه در دوران سليمان عليه السلام
خوف از شير
١. ترس و هراس گورخران از شير:
كَأَنَّهُمْ حُمُرٌ مُسْتَنْفِرَةٌ فَرَّتْ مِنْ قَسْوَرَةٍ.
مدّثر (٧٤) ٥٠ و ٥١
فرار از شير
٢. تشبيه فرار مجرمان از پندهاى الهى و معارف قرآن، به فرار گورخران از شير:
عَنِ الْمُجْرِمِينَ فَما لَهُمْ عَنِ التَّذْكِرَةِ مُعْرِضِينَ كَأَنَّهُمْ حُمُرٌ مُسْتَنْفِرَةٌ فَرَّتْ مِنْ قَسْوَرَةٍ. [١]
مدّثر (٧٤) ٤١ و ٤٩-/ ٥١
شيرينى
--) مزهها
شيشه
جسمى است شفّاف و حاكى ماوراء و شكننده، و [آن را] در كوره ذوب كنند و در قالب ريزند و به شكل دلخواه درآورند. [٢] در اين مدخل از واژه «زجاجة» و «قوارير» استفاده شده است.
تزيين با شيشه
١. استفاده از شيشه در تزيين و زيبايى ساختمان، در عصر سليمان عليه السلام:
قِيلَ لَهَا ادْخُلِي الصَّرْحَ فَلَمَّا رَأَتْهُ حَسِبَتْهُ لُجَّةً وَ كَشَفَتْ عَنْ ساقَيْها قالَ إِنَّهُ صَرْحٌ مُمَرَّدٌ مِنْ قَوارِيرَ قالَتْ رَبِّ إِنِّي ظَلَمْتُ نَفْسِي وَ أَسْلَمْتُ مَعَ سُلَيْمانَ لِلَّهِ رَبِّ الْعالَمِينَ.
نمل (٢٧) ٤٤
تشبيه به شيشه
٢. تشبيه قدحها و كوزههاى بهشتى در صفا و شفافيّت، به شيشه:
... كانَتْ قَوارِيرَا قَوارِيرَا مِنْ فِضَّةٍ ... [٣]
انسان (٧٦) ١٥ و ١٦
تشبيه شيشه
٣. تشبيه درخشندگى شيشه چراغ، به ستاره فروزان:
... الزُّجاجَةُ كَأَنَّها كَوْكَبٌ دُرِّيٌ ....
نور (٢٤) ٣٥
شفافيّت شيشه
٤. احتمال خطاى ديد، در صورت شفافيّت شيشه:
قِيلَ لَهَا ادْخُلِي الصَّرْحَ فَلَمَّا رَأَتْهُ حَسِبَتْهُ لُجَّةً وَ كَشَفَتْ عَنْ ساقَيْها قالَ إِنَّهُ صَرْحٌ مُمَرَّدٌ مِنْ قَوارِيرَ ....
نمل (٢٧) ٤٤
شيشه در بهشت
--) همين مدخل، ظرف شيشهاى
شيشه در دوران سليمان عليه السلام
٥. مفروش شدن قصر سليمان عليه السلام با شيشههاى آبنما، نشانى از تمدّن و هنر:
قِيلَ لَهَا ادْخُلِي الصَّرْحَ فَلَمَّا رَأَتْهُ حَسِبَتْهُ لُجَّةً
[١] . «قسورة» به معناى شير است. (ترتيبالعين، ج ٣، ص ١٤٧٤، «قسر»)
[٢] . فرهنگ فارسى، ج ٢، ص ٢١١٢
[٣] . برخى از مفسّران، اين آيه را از باب تشبيه بليغدانستهاند، نه اينكه ظرفهاى مورد استفاده بهشتيان، حقيقتاً از جنس شيشه و در عين حال نقره باشد. (روحالمعانى، ج ١٦، جزء ٢٩، ص ٢٧٣)