ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ٢٢١ - حقيقت صفات خداوندى فوق تصوّرات ما و وراى كيفيّتها است
( إِنَّه هُوَ التَّوَّابُ الرَّحِيمُ ) [١] ( قطعا خدا است پذيراى توبه و مهربان است ) .
مقصود خداوندى آن نيست كه ما فقط خود اين گونه كلمات را بزبان بياوريم ، يا اين كه بدانيم كه خداوند چنان نيست كه توبه را قبول نكند و مهربان نباشد . اين گونه علم نمى تواند بشر را به برخوردارى از صفات خداوندى تحريك نمايد ، در صورتى كه ما با درك مفاهيمى از صفات خداوندى اگر چه بطور اجمال و نمونه براى انس و تقرّب بوسيلهء درك آن صفات تحريك مى شويم و از زشتىها دورى مى گزينيم ، همچنين وقتى كه صفات مربوط به غضب و قهر خداوندى را متذكَّر مى شويم ، رعب و هراس و بيم سرتاسر وجود ما را مى گيرد ، اگر چه درك ما در بارهء اين گونه صفات جز درك اجمالى و نمونه اى چيز ديگرى نيست .
راه دوم - بيان اثر صفات خداونديست كه قابل مشاهده است ، مانند ( هُوَ الله الْخالِقُ الْبارِئُ الْمُصَوِّرُ ) [٢] .
( اوست خداوند آفريننده و ابداع كننده و صورتگر ) .
ما معانى اين صفات را مشاهده مى كنيم ، اگر چه حقيقت اين صفات با نظر به ارتباط آنها با ذات ، براى ما قابل درك نيست .
« و دلهاى آدميان با تمركز ذهنى براى تثبيت كيفيّتى در بارهء آن ذات پاك عاجز است » . در اين جمله مقصود از دل معناى اصطلاحى خاصّ آن نيست بلكه مقصود همهء مشاعر و ادراكات و انديشه و تعقّل و تجسيم و غير ذلك است كه توانائى تثبيت كيفيّتى را براى خدا ندارند .
معناى كيفيّت عبارتست از نمودى كه بتواند حدّاقل بعدى از ذات متكيّف
[١] . البقرة آيهء ٥٤ .
[٢] . الحشر آيهء ٢٤ .