ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ٣١٣ - غبطه

محسود زائل شود و نظرى بآن نداشته باشد كه امتياز مورد حسادت به حسود داده شود يا نه . و همچنين اعمّ است از اين كه دارندهء امتياز ، آن را بر مبناى حقّ بدست آورده باشد يا نه و بر هر يك از دو شقّ امتياز را در مجراى حقّ بكار ببرد يا مجراى باطل . اگر چه شخص حسود ممكن است براى توجيه حالت روانى و رفتار حسودانهء خود بهانه هائى را بتراشد كه مثلا امتياز مفروض بنا حق نصيب شخص محسود گشته است و يا اين كه مسحود آن امتياز را در مجراى حقّ بكار نمى برد . نكته اى كه در تعريف فوق بايد مورد تذكَّر قرار داده شود ، اينست كه خواستن و آرزوى شديد زوال امتياز از يك شخص ، مجرّد خواستن و آرزو بمعناى معمولى آن نيست ، بلكه تأثّر بسيار عميق از آنست كه محسود صاحب آن امتياز شده است ، و آن تأثّر تدريجا بشكل عنصر فعّال روانى در مى آيد كه فقط براى زوال آن امتياز از محسود فعّاليّت مى كند . اثر عينى پديدهء حسد بستگى به شدّت و ضعف حسادت و مقدار توانائى و طرز تفكَّر حسود دارد ، هر اندازه كه حسد شديدتر و مقدار توانائى حسود بر اقدامات خارجى عينى بيشتر و طرز تفكَّر او قوىتر بوده باشد ، بدون ترديد اقدامات عملى و عمل خارجى عينى او شديدتر و بنيانكنتر خواهد بود . در عين حال اگر حسود با آن وصفى كه گفتيم : با يك ضربهء روحى بيدار كننده يا مربّى سازنده بيدار شود و به بيمارى خود آگاه گردد ، مى تواند نيروهاى مزبور را كه در آتش حسادت مى سوزند و تباه مى شوند ، در بدست آوردن امتيازاتى چه بسا بهتر و عالىتر از آن كه خود را براى سلب و زوال آن از ديگران مى سوزاند ، مصرف نموده و نتائج بسيار عالى بدست بياورد .
غبطه - بنا بر تعريفى كه در بارهء غبطه گفته شده است ، عبارتست از خواستن و آرزوى شديد مثل امتيازى كه در ديگران مى بيند ، بدون اين كه زوال و نابودى آن را از ديگران آرزو كند و بخواهد . او زوال علم و معرفت از ديگران را نمى خواهد بلكه مى خواهد مثل همان علم و معرفت نصيب او هم بشود و