ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ٢٥٩ - كتاب چهارم - كتاب محو و اثبات

همان محو شده را بيان مى نمايد نه اثبات به معناى عموم ايجاد ، مانند آيه اى كه مى فرمايد : ( ما نَنْسَخْ مِنْ آيَةٍ أَوْ نُنْسِها نَأْتِ بِخَيْرٍ مِنْها أَوْ مِثْلِها ) [١] ( هيچ آيه اى را نسخ نمى كنيم يا از يادها نمى بريم مگر اين كه بهتر از آن يا مثل آن را مى آوريم ) .
و در آيه اى ديگر مى فرمايد : ( وَما كانَ لِنَفْسٍ أَنْ تَمُوتَ إِلَّا بِإِذْنِ الله كِتاباً مُؤَجَّلًا ) [٢] ( و براى هيچ نفسى مرگ فرا نمى رسد مگر با اذن خداوندى كه در كتاب مؤجّل ثابت شده است ) .
از مجموع اين آيات اثبات مى شود كه خود حركت و تحوّل و كون و فساد و دگرگونىهائى كه در جهان هستى صورت مى گيرند ، مستند به يك قرار و اصل الهى است كه كتاب و لوح محو و اثبات ناميده مى شوند ، زيرا مسلَّم است كه منظور از كتاب چه در موضوع محو و اثبات و چه در موضوع امّ الكتاب و چه كتاب ماوراى طبيعى تشريع - ( كُتِبَ عَلَيْكُمُ الصِّيامُ كَما كُتِبَ عَلَى الَّذِينَ مِنْ قَبْلِكُمْ ) [٣] ( براى شما روزه نوشته شده ، چنانكه براى كسانى كه پيش از شما بوده‌اند ، نوشته شده است ) .
و همچنين كتابى كه نامهء اعمال ناميده مى شود ، از جنس كاغذ و مركَّب معمولى نيست و مسلَّما حقيقتى است ماوراى طبيعى كه ماهيّت آن براى ما توضيح داده نشده است . و نظير اين معنى « كلمه » و « كلمات » است كه در بعضى

[١] . البقرة آيهء ١٠٦ .
[٢] . آل عمران آيهء ١٤٥ .
[٣] . البقرة آيهء ١٨٣ .