ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ٣٥٣ - مقدّمه اى بر توضيح مختصّات آرزوهاى دور از موقعيّت منطقى در جملات امير المؤمنين عليه السّلام

كه اعمال انسان آرزوگرا بهمان اقناع و تسلَّى خيالى مستند مى گردد و جوهر و ارزش خود را از دست مى دهد . بعنوان مثال : كسى كه علم را نه براى وصول به واقعيّات و گريز از ظلمت جهل ، بلكه مستند به آرزوى ثروت و مقامى كه در آينده بدست خواهد آورد ، فرا مى گيرد ، بدون ترديد طعم جوهر و ارزش ارتباط صحيح با واقعيّات را نخواهد چشيد ، از اين جهت علمى كه بدست خواهد آورد ، داراى آن حقيقت و ارزش نخواهد بود و اين همان درد ناگوارى است كه تمدّن اخير باصطلاح براى بشريّت به ارمغان آورده است . از طرف ديگر آرزوى وصول به مقاصد دور و دراز و خارج از حيطهء امكانات ، عملى را كه صادر مى شود در جاذبهء آن مقاصد قرار مى دهد و چون مقاصد دور از حيطهء امكانات و به گذشتن برهه هائى از زمان نيازمند است ، نمى تواند اثر منطقى در عمل عينى داشته باشد ، لذا عمل صادر شده يا مستند به عوامل محاسبه نشده انجام مى گيرد و يا مستند به سايه‌هاى خيالى آن مقاصد ، و در نتيجه عمل مردم آرزوگرا بىپايه و بىارزش مى گردد . لذا اگر آگاهى و هشيارى شخص آرزوگرا به اصالت عمل و ارزش آن ، بكلَّى از بين نرفته باشد ، با كشف شدن اصالت و ارزش آن دير يا زود غم و اندوهى خاصّ سراغ درونش را خواهد گرفت : - < شعر > آن غم آمد ز آرزوهاى فضول كه بدان خو كرده است آن صيد غول < / شعر > ٢ - آرزوهاى دور و دراز موجب غفلت از آينده اى كه دير يا زود سراغ آرزوگرايان را مانند ديگر انسانها خواهد گرفت ، ميباشد ، زيرا آدمى با آرزوئى كه در سر مى پروراند ، هم بطور ناآگاه زمان را تا بينهايت مى كشاند ، و از موقعيّت حياتى محدود خود بيشتر كشش مى دهد و نمى گذارد عواقب حقيقى حيات در ديدگاه او قرار بگيرد و هم در مقاصد و عواقبى كه در مغز و روان خود ساخته است ، زندگى مى نمايد و لذا همواره از انديشهء صحيح در عواقب حقيقى زندگى و رويدادهاى آن ، خود را محروم مى سازد . همچنين آرزوگرائى آدمى را از هدف اعلاى زندگى و عاقبت حتمى آن كه بدون آن حيات جز يك