ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ٥٥ - آن دل كه اين امثال و مواعظ را نپذيرد ، دل نيست ، بلكه زباله دانى است كه لحظه اى از كثافات و لجنها خالى نيست

آن دل كه اين امثال و مواعظ را نپذيرد ، دل نيست ، بلكه زباله دانى است كه لحظه اى از كثافات و لجنها خالى نيست .
< شعر > تو همى گوئى مرا دل نيز هست دل فراز عرش باشد نى به پست < / شعر > آيا مى توانيد احتمال بدهيد مواعظ و حكمى را كه امير المؤمنين عليه - السّلام براى انسانها بيان مى كند ، مطابق واقع نيستند آيا گمان مى بريد كه آن مواعظ و حكم از دل امير المؤمنين برنمى خيزد آيا خيال مى كنيد خود امير المؤمنين عليه السّلام به گفته‌هاى خود عمل نمى كرد هيچ يك از اين پندارها در بارهء آن انسان كامل صحيح نيست ، اين قضيّه ايست كه حتّى يك نفر هم با آن مخالفت ندارد ، زيرا همهء مطَّلعين از حيات آن حضرت مى دانند كه او هر چه گفته است ، واقعيّت بوده و هر چه را بعنوان صلاح بشر بيان كرده است ، خود اوّلين عملكننده بآن بوده و از اعماق دل بيان نموده است . پس اشكال در چيست درد بشر و دواى آن كدام است بدون ترديد درد بشر از خود او است و دواى دردش نيز در خود او است . ريشه‌هاى درد مهلك بشر از يك جهل غير قابل اغماض بوجود مى آيد كه قابل برطرف شدن است . توجّه به اين جهل و وخامت آن بسيار آسان و قابل فهم همگان است . اين جهل چيست بسيار روشن است و به فرو رفتن در اصطلاحات پيچيده و مسائل غامض علمى و فلسفى نيازى ندارد . اين نادانى عبارتست از نادانى باين كه او چه دارد و با آنچه كه دارد چه كار مى تواند انجام بدهد . او دل دارد ، دل چيست دل در بر دارندهء همهء سرمايه و ابزار كمالات انسانى . دل در بردارندهء همهء عظمتها .
او گوش دارد ، گوش چيست اين وسيله اى بسيار با ارزشى است كه مى تواند حقايق سازندهء انسان و جهان را به مغز او منتقل بسازد . او مى انديشد . انديشه چيست او با اين نيروى شگفتانگيز مى تواند حتّى آسمانها را زير پاى خود بگذارد . او با اين نيروى پر ارزش مى تواند رفاه مادّى و معنوى را براى خويشتن آماده كند . بالاتر از اينها او مى تواند با اين نيرو هستى خود را در اين دنيا