ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ٢٦٦ - مسئلهء يكم - ملاك اين كه يك نظريّه يا يك مطلب فاسد است چيست

سپس آن يك ميليون نسخهء دواى دردهاى بشرى را به آتش مى كشند و حتّى طلبكار هم ميشوند كه مغز و روان مباركشان را در راه خدمت به مردم مصرف فرموده‌اند . در اين مورد يك مسئلهء بسيار مهم وجود دارد كه مى توان گفت از آن هنگام كه بشر توانسته است عقائد و آراء خود را بوسيلهء كتاب عرضه كند و در معرض دريافت ديگران قرار بدهد ، اين مسئلهء مهم و حساس وجود داشته است . و آن اينست كه همهء ما مى دانيم كه در كتابهائى كه با فكر بشرى و قلم وى نوشته شده است مطالب فاسد و مفسد خيلى فراوان است . چنانكه مطالب ضرورى و مفيد هم بسيار فراوان در كتابها آمده است ، بطورى كه اگر چنين كتابهائى نوشته نشده بود ، مسلَّما حيات بشرى در جهل و ظلمت مختّل مى گشت . بنا بر اين ، چه بايد كرد آيا مى توان گفت : همهء كتابهائى كه بيان كنندهء آراء و عقائد بشرى است بايد نخست تحت بررسى دقيق قرار بگيرد و روى آن مطالب كه فاسد و مفسد است ، قلم بطلان كشيده شود براى بررسى اين نظريّه چند مسئله بايد مورد توجّه جدّى قرار بگيرد : مسئلهء يكم - ملاك اين كه يك نظريّه يا يك مطلب فاسد است چيست مسئلهء دوم آيا بررسى و تفتيش محتويات كتب ، خلاف آزادى عقيده و بيان نيست مسئلهء سوم - آيا عموم كتابها بايد مورد بررسى قرار بگيرند ، يا بعضى از آنها و در صورت دوم كدامين كتابها هستند كه بايد بررسى شوند مسئلهء يكم - ملاك اين كه يك نظريّه يا يك مطلب فاسد است چيست اوّلا جاى ترديد نيست اين كه مطالب فاسد و مضرّ در كتابهائى بسيار فراوان وجود دارد ، كه اگر بپذيريم كه در هر دو قلمرو جهان و انسان واقعيّاتى وجود دارد و انحراف از آنها صحيح نيست ، حتما آن مطالب را بايد باطل تلقّى كرده و از معرض افكار انسانها دور نمائيم . اين مطلب در مسئله دوم مشروحا بررسى خواهد گشت . در اين مسئلهء يكم مى خواهيم بدانيم ملاك فساد يك مطلب چيست كه اگر در معرض افكار مردم گذاشته شود ، موجب انحراف مى گردد . معناى