ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ٢٩٨ - ٧ - همنشينى با هوى پرستان بايد ترك شود

يا عمل كسانى مى نمايند كه از يك بعد شهرت چشمگيرى داشته باشند ، مانند خيّام و امثال او كه اصلا معلوم نيست سرايندهء آن رباعيّات متناقض كدامين خيّام است آيا اين همان عمر بن ابراهيم خيّامى است كه در فلسفهء الهيّات با اصول و روش قاطعانه از مبانى ماوراى طبيعت و الهيّات مانند ديگر فلاسفه بحث مى نمايد . از طرف ديگر موقعى كه در تذكره‌ها و تواريخ نام او را مى برند با كلمات و اصطلاحاتى نام مى برند كه فقط در بارهء پيشوايان درجهء اوّل دينى استعمال مى كنند مانند « الامام » حجّة الحقّ على الخلق « و محال است كه اين گونه كلمات را در بارهء يك شاعر نيهيليست ( پوچگرا ) بكار ببرند . و بهر حال ، هوى پرستان براى توجيه روشى كه در زندگى پيش گرفته‌اند ، بهمه گونه توجيهات نامعقول تن مى دهند ، همنشينى با اين بازيگران عقل و انديشه و احساسات عالى را مى فرسايد و فضاى درون را تيره و تاريك مى سازد و همهء نظم و قوانين عالم هستى و سرمايه‌هاى انسانى را در برابر هوى و هوس بازىهاى خود ، رنگ پريده مى سازد و در خواب ناهشيارى فرو مى برد . كسانى كه با اهل هوى و هوس مجالست نمايند و نتوانند آنها را از لجن كثيفى كه در آن فرو رفته‌اند نجات بدهند ، اگر داراى شخصيّت ناتوانى باشند ، بدون ترديد تدريجا خود را در برابر آنان خواهند باخت و روزى فرا خواهد رسيد كه آنچه را كه امروز قبيحترين معصيت تلقّى ميكنند ، در آن روز آنرا بعنوان يك امر طبيعى و شايسته انجام خواهند داد . و اگر داراى شخصيّت نيرومند بوده باشند ، درست است كه نيروى شخصيّت نخواهد گذاشت كه خود را در برابر هوى پرستان ببازند ، ولى قطعا از مشاهدهء انحرافات و معصيتهائى كه مرتكب ميشوند ، زجر و شكنجه خواهند ديد . و اگر فرض كنيم قدرت شخصيّت آنان بقدرى زياد باشد كه از مشاهدهء نابخردى و نابكارى اهل هوى و هوس احساس زجر و شكنجه نخواهند كرد ، جاى شكّ نيست كه همنشينى آنان با هوىپرستان ، خود نوعى توجيه روش آنان تلقّى خواهد گشت ، يعنى هم خود هوىپرستان به روش