ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ١٨٧ - حالا بايد ديد پايان آن زندگى كه با اشتراك چند مرد شروع مى شود و با دروغ و نيرنگ و پيمان شكنىها بجريان مى افتد و رسالت سيّد الانبياء را به استهزاء مى گيرد و با كمال صراحت به مقام پرستى اعتراف مى نمايد و با اسافل اعضاء به تضمين چنين زندگى مى پردازد ، بكجا منتهى مى گردد

تازه و سالم آنرا گرفته بود و اكنون كه مى خواهد برگرداند كهنه ، و فاسد شده است .
سپس ابن ابى الحديد در ص ٣٢٥ مى گويد : « ممكن است تو بگويى : « آيا اين اخبار به توبهء عمرو بن العاص دلالت نمى كند ابن ابى الحديد پاسخ مى دهد كه اين مخالفت آيهء قرآنى است كه مى گويد : ( وَلَيْسَتِ التَّوْبَةُ لِلَّذِينَ يَعْمَلُونَ السَّيِّئاتِ حَتَّى إِذا حَضَرَ أَحَدَهُمُ الْمَوْتُ قالَ إِنِّي تُبْتُ الآنَ ) [١] ( و توبه اى نيست براى كسانى كه گناهان را مرتكب مى شوند تا هنگامى كه مرگ بسراغ يكى از آنان مى آيد در آن حال مى گويد : من الآن توبه كردم ) « آرى اين يك پديدهء كلَّى است كه در آن هنگام كه گرداب مرگ براى بلعيدن كشتى نشينان تبهكار حيات دهان باز مى كند ، گرگها همه ميش مى شوند و خدا ستيزان خدا خدا مى گويند و دشمنان بشريّت دم از انسانيّت مى زنند و راهزنان راهنمايان مى گردند بلى ، در آن هنگام كه ديوار زندگى خراب شده و پشت خود را كه آغاز مشاهدهء اعمال و نتائج آنها است نشان مى دهد ، اين انقلابات حتمى است ، ولى مجالى براى به ثمر رسيدن آن انقلابات نمانده است . چاره اى جز عبور از پل مرگ و ديدن نتايج اعمال وجود ندارد .
از پليديهاى درون عمرو مطالبى در تاريخ بيادگار مانده است كه مى تواند او را بعنوان نخستين پايه گذاران نيرنگ بازىهاى ماكياولى معرّفى كند . اين بىخبر از دين و اخلاق جمله اى به عائشه گفته است كه مى تواند تفسير كنندهء همهء كارشكنىها و تبهكارىها و آدمكشىهاى معاويه و همدستانش بوده باشد كه با معاونت عمرو بن عاص انجام گرفته است . اين جمله اى كه ذيلا نقل مى كنيم

[١] . النّساء ، آيهء ١٨ .