ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ٢٧٦ - خداوند سبحان پيامبرش را بقدرى عمر عطا فرمود كه دين را براى او و شما تكميل فرمايد

پسنديده بود ، براى پيامبر و شما تكميل فرمود و با زبان رسولش آن اعمالى را كه دوست داشت و اعمالى را كه از آنها كراهت داشت ، براى شما اعلان و نواهى و اوامر خود را بوسيلهء پيامبرش ابلاغ فرمود . و معذرت خود را [ كه پس از آن نمى توانيد عذر بياوريد ] براى شما القاء نمود و حجّت را بر شما اتّخاذ نمود ، اخطار [ از پليديها ] را براى شما پيش انداخت و شما را در بارهء عذاب سختى كه پيش روى شما است ، تهديد فرمود . ) خداوند سبحان پيامبرش را بقدرى عمر عطا فرمود كه دين را براى او و شما تكميل فرمايد ( حُرِّمَتْ عَلَيْكُمُ الْمَيْتَةُ وَالدَّمُ وَلَحْمُ الْخِنْزِيرِ وَما أُهِلَّ لِغَيْرِ الله ) [١] ( امروز براى شما دينتان را تكميل و نعمتم را براى شما تتميم نموده و اسلام را براى شما دين قرار داده و بآن رضايت دادم ) زمانى را كه پيامبر اكرم در ميان مسلمين گذراند ، كم نبود و براى ابلاغ كامل دين الهى كه نجات بخش انسانها در همهء ابعادشان مى باشد ، كافى بود و اين زمان با اين كه در حدود بيست و سه سال بود ، اگر لطف و مشيّت خداوندى شامل حال پيامبر نمى گشت ، ابلاغ همهء عقائد و احكام و تكاليف اسلامى در همهء ابعادش با آن همه حوادث و رويدادهاى بزرگ و موانع شديد كه كفّار و منافقان سر راه پيامبر ايجاد كرده بودند و با وجود جنگ و دفاع فراوان كه بعضى از مورّخين آنها را تا حدود هشتاد واقعهء جنگى شمرده‌اند ، امكان ناپذير بود و اين يك كار فوق العاده و فوق طبيعى بوده است كه هنوز تحليلگران ظهور اسلام و گسترش آن ، نتوانسته‌اند از عهدهء تحليل و تفسير آن برآيند . اگر وقايع جنگى را حساب كنيم ، پيامبر اكرم ( ص ) در هر سال در حدود سه جنگ

[١] . المائده آيهء ٣ .