تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ١٠٠ - شرح آيات
بَيْنَهُمْ ثُمَّ لا يَجِدُوا فِي أَنْفُسِهِمْ حَرَجاً مِمَّا قَضَيْتَ وَ يُسَلِّمُوا تَسْلِيماً. [٨٨] آرى، گاه آنچه را كه در پشت بعضى از احكام الاهى نهفته است ادراك نمىكنيم، و بعضى از حقايق را به صورت كامل نمىفهميم، ولى اين نمىبايستى انگيزهاى براى كفر ورزيدن نسبت به آنها شود، نه در منطق اسلام و نه در نزد خردمندان، و اين خود ارزشى علمى و از صفات راسخان و ثابت قدمان در/ ٩٣ علم است؛ خداى تعالى مىگويد هُوَ الَّذِي أَنْزَلَ عَلَيْكَ الْكِتابَ مِنْهُ آياتٌ مُحْكَماتٌ هُنَّ أُمُّ الْكِتابِ، وَ أُخَرُ مُتَشابِهاتٌ، فَأَمَّا الَّذِينَ فِي قُلُوبِهِمْ زَيْغٌ فَيَتَّبِعُونَ ما تَشابَهَ مِنْهُ ابْتِغاءَ الْفِتْنَةِ وَ ابْتِغاءَ تَأْوِيلِهِ، وَ ما يَعْلَمُ تَأْوِيلَهُ إِلَّا اللَّهُ، وَ الرَّاسِخُونَ فِي الْعِلْمِ يَقُولُونَ آمَنَّا بِهِ كُلٌّ مِنْ عِنْدِ رَبِّنا وَ ما يَذَّكَّرُ إِلَّا أُولُوا الْأَلْبابِ، [٨٩] پس راسخان در علم- جز اهل البيت- تأويل بعضى از آيات را نمىدانند ولى به آنها كافر نمىشوند، چه كفر ورزيدن از منطق عاقلان و خردمندان نيست، و اگر جز اين مىبود، كافر شدن به خدا از هر چيزى شايستهتر مىشد، بدان سبب كه ما از فهم حقيقت او و معرفت ذاتش قاصر و ناتوانيم! در دلهاى كافران و مشركان بيمارى سخت كافر شدن نسبت به خدا وجود دارد، و اين كفر را خردها و فطرتهاى ايشان و پيروانشان به صورتى آشكار بر نمىتابد، و لذا پيوسته در صدد يافتن چيزى هستند كه اين كفر را در نظر ايشان خوب و پسنديده جلوهگر سازد، و به جاى آن كه به پذيرفتن آيات الاهى و كتاب او گردن نهند، به بحث درباره شماره فرشتگان و رنگها و اشكال آنان مىپردازند كه هيچ سودى براى ايشان ندارد؛ آيا سبب رهايى آنان از عذاب دوزخ است؟ هرگز.
وَ ما جَعَلْنا عِدَّتَهُمْ إِلَّا فِتْنَةً لِلَّذِينَ كَفَرُوا- و شماره (نوزده) آنان را جز آزمايشى براى كسانى كه كافر شدهاند قرار نداديم.» پس اين، از يك سو، سبب گمراهى و بيزارى ايشان از دين مىشود، و از سوى ديگر حقيقت شخصيت آنان را آشكار مىسازد، به همان گونه كه آتش طبيعت
[٨٨] - النساء/ ٦٥.
[٨٩] - آل عمران/ ٧.