تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٨٧ - شرح آيات

است. [٦٢] و علّامه طباطبايى در تفسير الميزان گفته است: و تقدير از تفكير آراستن معانى و اوصاف در ذهن است با تقديم و تأخير و نهادن و برداشتن آنها تا هدف مطلوبى از آن استنتاج شود، و گاه مردى آرزوى آن مى‌كرد كه درباره قرآن چيزى بگويد كه سبب باطل شدن دعوت آن شود. [٦٣] و وليد به تفكير و تقدير خويش چنان مى‌پنداشت كه تهمت جادوگرى را باطل خواهد كرد ... و كار چنين نيست.

فَقُتِلَ كَيْفَ قَدَّرَ- پس كشته باد كه چگونه تقدير كرد.» خدا انديشيدن او را نكوهش كرد، بدان جهت كه انديشه‌اش براى پرداختن به كارى باطل بود، و اگر براى راهيابى مى‌انديشيد، انديشه‌اش ديگر نكوهيده نمى‌بود بلكه ستوده و پسنديده بود، [٦٤] زيرا كه انديشيدن و برنامه‌ريزى كردن بر اثر به كار انداختن عقل در پرتو داده‌ها و دانسته‌ها امرى به خودى خود پسنديده است، و رسالتهاى خدا و مبعوث شدن پيامبران به منظور اصلاح مردم و راهنمايى ايشان با انگيختن عقلهاى ايشان بوده است.

آرى، عقل به خودى خود وسيله خير و صلاح است، و براى صلاح انسان عمل مى‌كند، ولى بدان شرط كه نخستين گزيده آن درست باشد، ولى اگر باطل را برگزيد و سپس عقل خويش را در اين/ ٨٢ مجرا به كار انداخت، از انديشيدن و تقدير خود جز گمراهى و عذاب نتيجه‌اى به دست نخواهد آورد، و اين را مكر مى‌نامند كه حيله شيطان است؛ و چنين است فكر و انديشه كه سلاحى از دو طرف تيز است، كه گاه قايم بر اساس عقل است و به صلاح صاحب خود و خير بشريت صورت مى‌گيرد، و گاه وسيله هلاك بشريت و برافروخته شدن جنگها است، چنان كه كارشناسان نيروهاى استكبارى در روزگار معاصر ما نيز بدين گونه عمل مى‌كنند.

انسان مى‌تواند با تفكير و تقدير به زندگى پاكيزه برسد، و اين بدان شرط است كه پيش از آن هدفى پاكيزه را برگزيده باشد و انديشه خود را براى تحقق‌