تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٣٩١ - شرح آيات
[٧] در آن هنگام كه آدمى خودش را خوب بشناسد، و از آغاز كار خود با خبر بماند، و بداند كه در دست قدرت چگونه حال به حال شده است، و به ياد آورد كه نطفه خوار و بىمقدارى بود كه از مبالى به مبال ديگر ريخته مىشد، و صاحب آن سخت از پليدى آن ناراحتى مىنمود، سپس خداوند اين نطفه را به بزرگى خود به صورت مردى تمام عيار در آورد كه اندامهايى مكمل يكديگر داشت، و در او ساختمان و نظامى پديد آورد كه علم را قدرت احاطه يافتن به تمام آن ميسر نيست، هر چند دايرة المعارفهايى بزرگ در خصوص اين نظام به رشته تحرير در آمده است ...
اين تكامل كه از تكامل دست و پا و ديگر اندامها آغاز مىشود، و به تكامل هر يك از ياختههاى بدن با باختههاى ديگر پايان مىپذيرد، در زير فرمانى از مغز سر و ياختههاى آن و از غدههايى است كه در تمام بدن پراكنده است.
سپس علاوه بر آفرينش، آدمى هماهنگى و توافقى را كه ميان او و ديگر آفريدگان پيرامون او است مشاهده مىكند، و از كيفيت سازش جسم خود با گرما و سرما، و زبرى و نرمى، و با گونههاى مختلف خوراكها و نوشابهها، و از چگونگى برخورد كردن با ديگر موجودات زنده، از جانوران وحشى درنده و گرفته تا ميكروبهاى مرگآور آگاهى پيدا مىكند ... و خداوند متعال به آدمى توانايى سازگار شدن با طبيعت و سپس برترى يافتن و تسخير آن را عنايت كرده است.
مىگويم: هنگامى كه شخص همه اينها را خوب فهميد، آيا كرم پروردگار و حكمت او را مشاهده نمىكند؟ پس غرور و ادامه دادن به معصيت و نافرمانى نسبت به خدا از چيست؟
الَّذِي خَلَقَكَ- آن كه تو را آفريد.» مگر نه اين است كه چيزى نبوديم و خدا ما را از چيزى كه نبود، و بدون رنج و تعبى آفريد، در صورتى كه نمونه قابل تقليد و نقشه قابل اجرايى نداشت؟
/ ٣٨٨ فَسَوَّاكَ- و سپس تو را راست و هموار كرد.» پس تو را ناقص نيافريد، بلكه به آنچه نيازمندى تو را به بهترين صورت مجهز كرد. آيا براى تو دو چشم و زبان و دو لب قرار نداد؟ و چون خوب نظر كنيم،