تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٤٧ - شرح آيات

طاقت و توان شمارش و نگاه داشتن حساب آن را نداريد». و حسن گفت: چندان ايستادند تا پاهاشان باد كرد و لذا گفت كه: در حقيقت، توان احصاء آن را نداريد.

و به قولى معنى آن چنين است: شما طاقت ادامه دادن به قيام شب را نداريد و كوتاهى و تقصير در آن پيدا خواهد شد. [٧٣] فَتابَ عَلَيْكُمْ‌- پس بر شما بخشيد و از شما در گذشت.» يعنى به شما رحمت آورد و مهربانى نمود، چه هر كس كه خدا از او درگذرد مورد رحمت او قرار گرفته است. و چون معنى اصلى توبه را در نظر بگيريم كه بازگشت است، معنى آيه چنين مى‌شود: امرى بر خدا آشكار شد، پس حكم ديگرى را به وحى بر شما نازل كرد كه غير از حكم اول است كه متضمن قيام تمام شب جز اندكى از آن بوده، يا اين كه در آن قيام واجب بود نه مستحبّ. [٧٤] فَاقْرَؤُا ما تَيَسَّرَ مِنَ الْقُرْآنِ‌- پس هر اندازه كه ممكن باشد، قرآن بخوانيد.» تأكيد خدا بر قرائت قرآن ما را به عظمت آن هدايت مى‌كند، و به اين كه تلاوت و انديشيدن در معانى آن روح قيام شبانه و از مهمترين هدفهاى قرآن است، از آن روى كه انسان را به كلام پروردگارش و عهدى كه با او بسته بوده است باز مى‌گرداند، و از آن بينش حق و راههاى زندگى خود را از هر بعد و جهت الهام مى‌گيرد. هدف قيام ليل تكامل انسان است به تكاملى روحى برخاسته از شب زنده‌دارى و بريدن از هر چيز و پيوستن به خدا و نماز، و تكاملى عقلى با انديشيدن در آفرينش خدا و به تفكر پرداختن در آيات قرآن او. آرى، اوضاع و احوال گاه اجازه آن نمى‌دهد كه شخص قيام شبانه را به صورت اولى آن ادامه دهد، ولى بر مؤمن روا نيست كه، به هر حال، خواندن قرآن را هر اندازه كه ميسر شود ترك كند.