تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٤٦ - شرح آيات
و يارى حقيقى در پيروى عملى از رهبرى و رسالت او است.
وَ طائِفَةٌ مِنَ الَّذِينَ مَعَكَ- و گروهى از كسانى كه با تواند.» ما مردمان زمان حاضر كه از مصاحبت پيامبر (ص) با بدنهاى خود و با او بودن محروميم، مىتوانيم با پيروى از اثر او با او باشيم، و يكى از آثار او جهاد وى و برپاخاستنش در شب است. و حسكانى گفته است: مقصود از «كسانى كه با تواند» على و ابو ذر بوده است. [٧١] وَ اللَّهُ يُقَدِّرُ اللَّيْلَ وَ النَّهارَ- و خدا اندازه شب و روز را معين مىكند.» صاحب مجمع البيان گفته است: يعنى اندازهها را تعيين مىكند تا بدان گونه كه به شما فرمان داده است عمل كنيد، و به گفتهاى: علم آنچه مىكنيد از او فوت نمىشود، و مقصود آن است كه خدا اندازههاى شب و روز را مىداند و به همين سبب از اندازه قيام شما در شب آگاهى دارد. [٧٢] و شايد در «تقدير» اشاره به اختلاف شب و روز از لحاظ زمانى و كوتاه و بلند شدن آنها در فصول مختلف است و خداى ما كسى است كه اين اندازههاى متفاوت را تعيين مىكند.
عَلِمَ أَنْ لَنْ تُحْصُوهُ- مىدانست كه شما هرگز از شمارش آن آگاهى نداريد.» و در معنى احصاء دو قول است: آنچه آشكار است اين كه از شمارش و محاسبه آن ناتوانيد، و ديگر آن كه طاقت ايستادن به آن اندازه را نداريد، و اين يك به دليل سياق قرآن نزديكتر است، چه سخن مستقيما از توبه و تخفيف به ميان مىآيد، و قرآن به گوشهاى از عذرهاى مشروعى اشاره مىكند كه سبب جلوگيرى از قيام ليل به صورت نخستين آن است ... مقاتل گفته است: كسى بود كه تمام شب را به نماز خواندن مىگذراند، از بيم آن كه/ ٤٢ مبادا به آن قيامى كه فرمان آن رسيده است عمل نشود؛ و به همين سبب خداوند سبحانه و تعالى گفته است: «شما
[٧١] - تفسير البصائر، ج ٥، ص ١٣٢ از مجمع البيان.
[٧٢] - مجمع البيان، ج ١٠، ص ١٣٨١.