تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ١٥٦ - شرح آيات
تكاليف استفاده و تشخيص موضوع و حكم آن به خود انسان و بدون نيازمندى به مراجعه به فقيه يا متخصص واگذار شده است. زرارة گفت: از ابو عبد اللَّه (امام صادق (ع) پرسيدم كه: اندازه و حدّ آن بيمارى كه مبتلاى به آن مىتواند روزه خود را بگشايد چيست؟ گفت بَلِ الْإِنْسانُ عَلى نَفْسِهِ بَصِيرَةٌ، او بهتر مىداند كه اندازه طاقت او چند است و خود بايد در اين باره حكم كند»، [٣٢] و در روايتى ديگر «او بر نفس خود داناتر است و اين كار به او باز مىگردد». [٣٣] بعضى از فقيهان در فهم نسبت به اين آيه چندان پيش رفته كه گفتهاند: كلام متخصص هميشه حجت الزامآور نيست، پس اگر به او بگويد كه بيمارى چنان نيست كه روزه بايد شكسته شود و خود او زيان آن را تشخيص دهد، حق دارد كه با نظر او مخالفت كند و روزه را بشكند، و عكس اين نيز درست است.
[١٦- ١٩] براى آن كه نظر انسان نسبت به نفس خودش تبلور پيدا كند، و در فهم او انگيزههاى خير و صلاح از شهوتهاى شرّ و فساد بازشناخته شود، ناگزير بايد از جهان ديگر و حوادث هولناك آن آگاه باشد، و به نفس لوّامه خود گوش فرا دارد، و از راهنمايى و نورانيت قرآن كه حجتى آشكار در برابر حجت پنهانى عقل است، و اين دو در حق و در بخشيدن مقياس سالمى براى تشخيص آن به انسان با يكديگر تلاقى مىكنند، مدد گيرد. و از اين جا سياق قرآن متوجه به سخن درباره تبليغ رسالت مىشود و از پيامبر (ص) مىخواهد كه در ابلاغ كردن قرآن به مردمان شتاب نورزد.
مفسران دريافتن ارتباط ميان آيات ١٦ تا ١٩ و ميان سياق كلى سوره گرفتار حيرت شدهاند، و حتى نادانى يكى از ايشان را به آراء و نظرهايى كشانيده است كه از حقيقت رسالت بسيار دور است، و چنين گمان كرده است كه قرآن در معرض آن قرار گرفته بود كه از جايگاههاى خود تغيير پيدا كند، چه شايسته نبوده
[٣٢] - همان جا.
[٣٣] - همان جا.