تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ١١٢ - شرح آيات

آنها اين كه: آتش است كه اصحاب آن را خداوند متعال جز فرشتگان قرار نداده است؛ دوم اين كه: رسول اللَّه- صلّى اللَّه عليه و آله است-؛ سوم كه از همه نزديكتر است اين كه: قرآن است به اعتبار آن كه بزرگترين بيم دهنده درگذشت زمانها و نسلها است.

لِمَنْ شاءَ مِنْكُمْ أَنْ يَتَقَدَّمَ أَوْ يَتَأَخَّرَ- براى آن كس از شما كه بخواهد به پيش برود يا عقب بماند.» پس در رسالت الاهى براى هيچ كس در انتخاب راه اجبار و فشارى در كار نيست، بلكه مردمان در انتخاب كفر يا ايمان، يا تقدم و تأخر، مختارند، و بنا بر اين بر هر مصلحى واجب است كه در اجتماع و امت خود مراقب تغيير و بيم دادن بوده باشد، كه اين يكى از معانى آيه است، و تفسيرهاى ديگرى نيز از آن شده است

اول: پس هر كه بخواهد در ايمان به رسالت پيشروى كند، از جمله پيشروان است، يا چنين نكند و عقب بماند كه در اين صورت قرآن او را بيم مى‌دهد.

دوم: «سقر» بيم دهنده و جزاى هر كس است كه به سوى پيشوايان راهنمايى و برنامه ايشان پيش رود و ايمن بماند، يا تأخير كند و عقب بماند و به آنان كافر شود.

و از ابو الفضل به روايت از ابو الحسن (ع) آمده است كه گفت: «هر كه به سوى ولايت ما پيش رود،/ ١٠٥ از سقر دور مى‌شود، و هر كه در رسيدن به ولايت ما تأخير كند، به سقر نزديك»؛ [١٠٢] و ابن عباس به معنايى نزديك به اين اشاره كرده و گفته است: هر كه خواهد، پيروى از فرمان خدا مى‌كند، و هر كه خواهد از آن عقب مى‌ماند، [١٠٣] و علامه طبرسى چنين نوشته است: و قولى آن است كه خداى سبحانه و تعالى از ايمان و طاعت با لفظ تقدم تعبير كرده است، چرا كه صاحب آن در عقل و درجه تقدم دارد، و از كفر و معصيت با تأخر، كه در عقلها و درجه‌ها متأخر و