تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ١٩٤ - شرح آيات

آكنده نيست كه لبريز شود، و نيز بيش از اندازه سرتهى نيست، و ابن عباس گفت: ساقيان آنها را به اندازه پر كرده‌اند، [٣٠] و به قولى: آنها را پيش خود به صورتى اندازه كردند و مطابق همان اندازه براى آنان آورده شد، و ضمير در «قدّروها» به نوشندگان باز مى‌گردد، [٣١] و آنچه به نظر من مى‌رسد اين است كه مراد از آيه آن است كه جامهايى كه گردانده مى‌شود، از هر نظر اندازه شده و محكم است، يعنى در شكل و حجم و نوع نوشيدنى و شماره آنها و هر چيز لازم ديگر.

زمخشرى گفت: پس اگر بگويى كه چه معنايى در گفته‌ كانَتْ قَوارِيرَا وجود دارد؟ خواهم گفت كه: آن از «يكون» در اين گفته خدا كُنْ فَيَكُونُ‌ است، يعنى قوارير فراهم آمده به تكوين خدا، براى بزرگداشت آن آفرينش پر شأن و شگفت‌انگيز است كه در آن دو جوهر متباين (شيشه و سيم) با يكديگر جمع شده است. [٣٢] وَ يُسْقَوْنَ فِيها كَأْساً كانَ مِزاجُها زَنْجَبِيلًا- و به ايشان جامهايى را براى نوشيدن مى‌دهند كه آميخته به زنجبيل است.» زنجبيل به آنچه با آن آميخته شود بوى پاكيزه‌اى مى‌بخشد، و در خود آن نيز فوايد فراوان وجود دارد. در التبيان آمده است: زنجبيل گونه‌اى از دارچين است كه مزه‌اى خوش دارد و اندكى زبان را مى‌گزد و چون آن را با عسل بياميزند وسيله دفع مضرتها مى‌شود، و آميخته آن با نوشابه لذيذ است و اعراب سخت زنجبيل را دوست مى‌دارند. [٣٣] و پروردگار ما مى‌گويد

/ ١٨٥ عَيْناً فِيها- چشمه‌اى در آن است.» گفته‌اند: «فيها» به جام باز مى‌گردد، و به گفته‌اى: يعنى در بهشت.

تُسَمَّى سَلْسَبِيلًا- كه سلسبيل نام دارد.»