تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٤٠٧ - شرح آيات
كه در آن جنيتك به جاى جنيت لك به كار رفته است، و به نظر من حذف لام در اين جا از بدايع بلاغت قرآن است، چرا كه لام خبر از سود و فايده مىدهد، در صورتى كه كاستن از پيمانه يا وزن براى كسى كه از پيمانه يا وزن او چيزى كاسته مىشود، علاوه بر سودى نداشتن مايه زيان است.
كم فروشى در مكيال و ميزان- بنا بر تواريخ- در يثرب پيش از هجرت پيامبر اسلام- صلّى اللَّه عليه و آله- به آن شهر رايج بود، و اين سوره اولين سورهاى است كه در مدينه بر قلب پيامبر (ص) نازل شد، و سخت در مردم آن شهر مؤثر افتاد و از اين عادت زشت دست كشيدند و از بهترين مردمان در مكيال شدند، بنا بر روايت ابن عباس كه گفته است: چون اين سوره نازل شد به آنچه مىكردند پايان دادند و از آن زمان تا كنون بهترين مردم براى درست پيمودن پيمانه به شمار مىروند.
رسالتهاى الاهى با همه اشكال فساد اقتصادى مبارزه مىكردند، و كم فروشى يكى از بدترين گونههاى اين فساد به شمار مىرود.
و پروردگار ما از شعيب- عليه السلام- گفته او را بدين گونه حكايت مىكند أَوْفُوا الْكَيْلَ وَ لا تَكُونُوا مِنَ الْمُخْسِرِينَ وَ زِنُوا بِالْقِسْطاسِ الْمُسْتَقِيمِ وَ لا تَبْخَسُوا النَّاسَ أَشْياءَهُمْ وَ لا تَعْثَوْا فِي الْأَرْضِ مُفْسِدِينَ.» [٢] ولى آيا فساد اقتصادى اختصاص به كم فروشى وزنى يا پيمانهاى دارد، يا آن كه اين دو مثالهايى براى چيزى است كه عامتر و فراگيرتر از آن دو است؟
نيرنگ و احتكار و بهرهكشى از كار ناتوانان و استثمار ثروتهاى گوناگون سرزمينهاى مختلف و به زور اموال مردم را گرفتن و روشهاى ديگر كسب نامشروع، همه/ ٤٠٥ از انواع تبهكاريهاى اقتصادى است.
سپس كم فروشى در وزن كردنيها تنها به ناحيه اقتصادى اختصاص ندارد، بلكه جنبههاى سياسى و اجتماعى را نيز شامل مىشود، پس روا نيست كه از مردمان خواستار حق كامل خود باشى، و چون آنان حقوق خود را از تو بخواهند از
[٢] - الشعراء/ ١٨٢.