تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٣٣٧ - شرح آيات

باران انداختن براى آن كافى است كه به پروردگار عزيز و قدرتمند خودمان ايمان آوريم.

[٢٦] و زمين را چگونه خدا شايسته براى كشاورزى ساخت! از اين راه كه آن را سخت و صلب، و نيز سست آبمانند (همچون شن متحرك) قرار نداد و آنچه را كه براى كشت و زرع لازم است در آن آفريد.

ثُمَّ شَقَقْنَا الْأَرْضَ شَقًّا- سپس زمين را شكافتيم شكافتنى.» چه زيبا و با شكوه است شكافته شدن زمين بر اثر جوانه زدن دانه‌اى كه راه را براى آشكار شدن بر روى زمين بدين گونه باز مى‌كند، و باشد كه در اين ضمن از ميان سنگهاى سخت عبور كند؛ و بعضى گفته‌اند كه: آيه به دورانهاى نخستين عمر زمين اشاره مى‌كند كه پوسته زمين سفت و سخت و شايسته براى كشت و زرع نبود، پس خداوند متعال آن را بر اثر جريان يافتن سيلهاى پياپى بر آن آماده براى زراعت ساخت.

از ابو جعفر- عليه السلام- در حديثى دراز روايت است كه گفت

«اين گفته خداى عزّ و جلّ كانَتا رَتْقاً- حكايت از آن مى‌كند كه آسمان بسته بود و باران از آن فرو نمى‌ريخت، و زمين نيز بسته بود و دانه را نمى‌رويانيد، پس چون خداوند تبارك و تعالى خلق را آفريد، و در ميان آنان جنبندگانى به وجود آورد و پراكنده ساخت، آسمان را با باريدن باران شكافت، و زمين را با رستن دانه». [١٨] [٢٧] سپس پروردگار ما زمين را آماده كشت كرد، و در آن هزاران گونه رستنى به وديعت نهاد كه هر نوعى از آنها نقش بزرگى در تكامل آفرينش دارد.

فَأَنْبَتْنا فِيها حَبًّا- پس دانه را در آن رويانيديم.» بعضى گفته‌اند كه مقصود از حب در اين جا گندم و جو است، و ديگران آن را ديگر انواع دانه‌ها همچون ذرت و لوبيا و عدس و نخود دانسته‌اند، و اين امر دانسته است كه دانه نخستين منبع خوراك را در عالم تشكيل مى‌دهد،/ ٣٣٤ و آن يك‌