تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ١١٤ - شرح آيات

زندگى خود آن را خوب بفهمد و به آن عمل كند، چه اين روح مسئوليت و انگيزه حقيقى براى پذيرفتن و تحمل كردن آن است. پس در آن هنگام كه كسى مؤمن به ارتباط موجود ميان واقعيت و تلاش و آينده خويش باشد، همه مسئوليت را مى‌پذيرد.

و از اين آيه كريمه به بينشهاى آينده هدايت مى‌شويم

الف: انديشه جبر انديشه‌اى نادرست است، بدان جهت كه خداوند سبحانه و تعالى سرنوشت آدمى را به دست خود او سپرده و نخواسته است سرنوشتها را بر افراد بشر تحميل كند، بلكه آنان خود آن كسان‌اند كه با تلاش نادرست خويش همچون تبهكاران خويشتن را گرفتار آتش دوزخ مى‌كنند، يا اين كه بندهاى اسارت خويش را مى‌گسلند و با كارهاى خوب خود همچون اصحاب اليمين روانه بهشت مى‌شوند، و اين از آشكارترين مظاهر عدالت و حكمت الاهى است. امام صادق (ع) گفته است: «جانت را از آنچه به آن زيان مى‌رساند، پيش از آن كه تو را ترك كند، بازدار، و در اين بكوش كه آن را آزاد كنى به همان گونه كه براى زندگى خود تلاش مى‌كنى، كه نفس و جان تو در گرو عمل تو است». [١٠٦] ب: اين قاعده براى هر كس بدون استثنا و تمايز ميان سفيد و سياه، يا مرد و زن، يا عربى و عجمى جارى است، پس هيچ ارزشى برتر از عمل صالح نيست.

خدا براى بندگان خويش چنين خواسته، و اين بدان معنى است كه همه فلسفه‌هاى تنگ نظرانه نژادى و قومى و ... و ... مردود است.

ج: بيشتر گرفتاريها و بندهايى كه نفس را اسير خود مى‌سازد، نتيجه‌اى از تلاش خود آن و كوششى است كه براى فراهم آوردن آنها انجام داده است، چنان كه خداى سبحانه و تعالى گفته است وَ ما أَصابَكُمْ مِنْ مُصِيبَةٍ فَبِما كَسَبَتْ أَيْدِيكُمْ وَ يَعْفُوا عَنْ كَثِيرٍ. [١٠٧] پس از آن جهت مزه حوادث را مى‌چشيم كه آگاهى ما به امور/ ١٠٧ و قوانين زندگى و فهمى كه درباره آنها داريم، ضعيف و اندك است، و بيماريها