تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ١٣٨ - زمينه كلى سوره
برگزيدن عاجلة يعنى دنيا بر حساب آجله يعنى آخرت و جهان ديگر است، و در صدد دست يافتن به نتايج فورى برآمدن و منكر كيفر آجل شدن هر چند كه برتر از دستاورد عاجل باشد، و حتى اگر نسبت به او جنبه سرنوشتسازى پيدا كند، و به همين سبب است كه آدمى پيوسته در بند گذراندن لحظه فعلى است و به تفكر درباره آينده نمىپردازد، كه اين يك نظر تنگى بزرگ محسوب مىشود. و در آن هنگام كه انسان از موازنه ميان حال و آينده، و ميان دنيا و آخرت، ناتوان مىماند، هر دو را از دست مىدهد. (آيات ٢٠- ٢١) و راه حل درست براى اين مشكل آدمى از طريق بازگرداندن توازن ميان آنها در نفس او ميسر مىشود، و چون عاجله مشهود حواسّ است و به خوبى فهميده مىشود، آدمى سخت به آن نيازمند است كه براى وى عالم غيب نيز جنبه شهودى پيدا كند، و به همين جهت است كه قرآن ما را در برابر مناظر زندهاى از غيب آخرت قرار مىدهد كه در آن مردمان به دو گروه تقسيم مىشوند، يكى گروه خوشبختان كه ترى و تازگى از چهرههاى ايشان آشكار است و با نظر كردن به پروردگار خويش عز و جل به منتها درجه سعادت مىرسند، و ديگر گروه تيرهبختان زيانكارى كه چهرههاى عبوس دارند و منتظر رسيدن به خوارى و عذابند. (آيات ٢٢- ٢٥) سپس سياق قرآن از لحظههاى هولناك مرگ با ما سخن مىگويد، در آن هنگام كه نفسها به گلوگاهها مىرسد و انسان سختيهاى آغاز مرگ را مىچشد، و در آن هنگام است كه ساقهاى دو پا برگرد يكديگر مىپيچد و دستى گسترده و دستى ديگر به صورت مشتى فشرده مشاهده مىشود؛ آرى، اين نخستين منظره از مناظر جهان ديگر است و از گستردگى آن جهان خبر مىدهد./ ١٢٩ و به همان گونه كه تكذيب كسى به اين حقيقت آن را از او دور نمىكند و تغييرى در آن نمىدهد، تكذيب آخرت نيز به اندازه ذرّهاى در وضع آن تغيير پديد نمىآورد، بدان جهت كه حقيقتى واقع شونده و قيام كننده است. (آيات ٢٦- ٢٩) بدان سبب كه مسئله مشكل آدمى نه در انكار مرگ و پندار توانايى بر دفع آن بلكه گرفتار شك و ترديد بودن در اوضاع پس از مرگ يا كفر ورزيدن نسبت به