تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٤٤ - شرح آيات

اين نمى‌خواهم كه خواستار در پيش گرفتن راه پروردگارتان باشيد» پس آنها راه رسيدن به تو و گذرگاه رسيدن به رضوان (بهشت) تو است». [٦٩] [٢٠] در پايان سوره، قرآن بار ديگر به قيام شبانه مى‌پردازد و به برنامه قيام در نزد گروه اول مسلمانان و مخصوصا در نزد اسوه و سرور ايشان، پيامبر محبوب خدا حضرت محمد- صلّى اللَّه عليه و آله- و نيز به بيان سماحت و آسانى و واقعيت اين اسلام مى‌پردازد كه در آن اوضاع و احوال حقيقى عامل مؤثر در تشريع و قانونگذارى است، و بنا بر آن تكليف قيام شب از صاحبان عذر مشروع به صورت كامل ساقط مى‌شود، يا چندان تخفيف پيدا مى‌كند كه تنها به خواندن آياتى از قرآن و عمل كردن به مجموعه‌اى از واجبات كلى مى‌رسد كه نماز و زكات و انفاق و آمرزش خواهى از جمله آنها است.

إِنَّ رَبَّكَ يَعْلَمُ أَنَّكَ تَقُومُ أَدْنى‌ مِنْ ثُلُثَيِ اللَّيْلِ‌- پروردگارت مى‌داند كه تو كمتر از دو سوم شب را به پا بر مى‌خيزى.» يعنى كمتر از دو ثلث و بيشتر از نيمى از آن در پاره‌اى اوقات.

وَ نِصْفَهُ‌- و نيمى از آن.» در زمانهايى ديگر.

/ ٤٠ وَ ثُلُثَهُ‌- و يك سوم آن.» در زمانهاى ديگر ... و اين بدان معنى است كه پيامبر (ص) فرمان خدا را درباره قيام شب و آنچه بيان آن در آيات پيش از اين گذشت (٢- ٤) عملى مى‌كرد. و آيه حكايت از يكى از دو دلالت دارد: نخست آن كه رسول اللَّه (ص) هر شب با تفاوت پيدا كردن مدت قيام با شبهاى ديگر به عملى كردن اين قيام مى‌پرداخت: گاه مدت اين قيام كمتر از دو ثلث شب بود، گاه نيمى از شب، و گاه يك سوم آن؛ و دلالت دوم اين كه هر شب سه بار از بستر بر مى‌خاست و در فاصله آنها به استراحت مى‌پرداخت، (كمتر از دو ثلث، نيمه شب، و ثلث آن).