تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ١٥٣ - شرح آيات

يُنَبَّؤُا الْإِنْسانُ يَوْمَئِذٍ بِما قَدَّمَ وَ أَخَّرَ- انسان در آن روز از هر چه انجام دادن آن را پيش انداخته يا در آن تأخير كرده است، آگاه مى‌شود.» در التبيان و مجمع البيان آمده است كه: انسان در روز قيامت از آغاز عمل خود و پايان آن آگاه مى‌شود و جزاى آن را مى‌بيند، و به قولى: از هر عملى از خير و شر كه در زندگى انجام داده، يا آن را به صورت سنتى در آورده كه پس از مرگ او نيز انجام مى‌شود، آگاهى پيدا مى‌كند؛ و به قولى: به آنچه از معصيتها كه آن را بر طاعتها مقدم داشته يا از آنها به تأخير انداخته است با خبر مى‌شود. [٢٨] امام باقر (ع) گفت: «به آنچه از خير و شرّ كه مقدم داشت، و به آنچه سنت قرار داد كه پس از او جريان پيدا كند كه اگر بد و شرّ باشد همچون ديگران گرفتار وزر آن خواهد شد و از وزر ديگران چيزى كاسته نمى‌شود، و اگر خير و نيك باشد، او را همچون ديگران پاداشى است و از پاداشهاى ديگران چيزى نمى‌كاهد». [٢٩] حضور منظره حساب اخروى در ذهن و ياد انسان در دنيا، نقش بزرگ و عمده‌اى در/ ١٤٤ برانگيختن او به تقوى و فرمانبردارى و خود نقادى سازنده دارد. و خدا بر آن توانايى دارد كه پس از رستاخيز مردمان مستقيما جزاى آنان را بدهد، و هيچ كس درباره آنچه مى‌كند از او پرسشى نخواهد كرد، ولى چنان دوست دارد كه علم و عدالت خويش را براى بندگانش آشكار سازد.

[١٤- ١٥] سياق قرآن راه را براى سخن گفتن از آن بصيرت اساسى كه محور مهمى از سوره محسوب مى‌شود هموار ساخته است، و آن آگاهى و توجه انسان به مسئوليت خويش از طريق انگيزش نفس لوّامه او است كه وى را به قبول مسئوليت خودش به تمام معنى تشويق مى‌كند و آنچه را كه به خير و صلاح او است بر او معلوم مى‌دارد، و به همين سبب از ارتكاب گناه خوددارى مى‌كند، چه از ارتكاب گناه در نزد خدا و محكمه نفس خود وى سودى براى وى حاصل نمى‌شود.