تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٢٧ - شرح آيات

إِنَّ لَكَ فِي النَّهارِ سَبْحاً طَوِيلًا تو را در هنگام روز آمد و شدى دراز است.» در اين مورد دو نظر وجود دارد كه هر دو به درمان توهم تناقض ميان كارهاى اساسى انسان در شب و كارهاى اساسى او در روز منجر مى‌شود، چرا كه اسلام آن دو را مكمّل يكديگر در نظر مى‌گيرد

/ ٢٥ رأى اوّل: «السبح» به معنى مهام و عمل است؛ «سبحوا القوم» يعنى قوم به راه افتادند و در زمين پراكنده شدند، [٣٦] پس چنان مى‌نمايد كه قرآن مى‌خواهد به ما بگويد كه مؤمن را دو مسئوليت است: يكى در هنگام روز براى انجام دادن دهها كار مهم، و ديگرى در شب كه محدود به قيام او است، و هر اندازه مسئوليت روزانه در راه تحصيل علم يا جهاد در راه خدا يا تلاش براى به دست آوردن روزى حلال بزرگ باشد، بدل كردن مسئوليت شب به روز خطا است، چرا كه شخص عالم اگر در طلب علم خود خلوص نداشته باشد، زيان علم بر او و بر مردم از سود آن بيشتر خواهد شد، و آن كس كه علم را مفيد و صاحب علم را ملتزم به رسالت او در زندگى قرار مى‌دهد، به واژگون كردن حقايق نخواهد پرداخت و خود و علم خويش را به هيچ حكومت يا طاغوت يا مترف نخواهد فروخت، و اين ايمانى است كه از قيام در شب نصيب او مى‌شود.

نيازمندى مؤمن به قيام شب در هر جا كه باشد، نيازى قطعى و مؤكّد است، زيرا كه گشت و گذار دراز او در روز با بدنى است كه ناگزير بايد در آن عقل و روحى وجود داشته باشد كه آن را جز در پيوستگى به خدا و پيروى از وحى او نخواهد يافت، و اين خطايى بسيار زشت است كه آدمى به آمد و شدهاى دراز روزانه و فرو رفتن در ژرفناهاى آن بپردازد، در حالى كه خود را براى اين كار آماده نكرده است، و امام على (ع) در اين باره تأكيد كرده است كه هر فضيلتى كه پرهيزگاران در روز به آن دسترس پيدا كنند، ثمره قيام ايشان در هنگام شب است،