تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٢٥ - شرح آيات

مى‌گرفتند، و در واقع راهبان شب و شهسواران روز بودند.

برخاستن شب بر جانها از آن روى دشوار است كه شخص براى پرداختن به آن مواجه با چالشى نفسى مى‌شود كه خواب بر آن چيره شده، و در صدد آن است كه از زير بار مسئوليت شانه تهى كند، و راحت بدنى را از لقاى پروردگار جبّار خويش برتر داند، و به همين گونه با چالش شيطانى نيز رو به رو است كه به او عقب انداختن اين تكليف الاهى را وسوسه مى‌كند، و خواب يا چيزى ديگرى را همچون بهانه فرار در اختيار او مى‌گذارد. پس بدين گونه است كه قيام شب نقطه عزيمتى براى بهبود بخشيدن اساسى و ريشه‌دار در نفس آدمى و در اجتماع به شمار مى‌رود، كه اين خود عملى دشوار است، و قرآن به اين معنى بدين گونه اشاره كرده است وَ اسْتَعِينُوا بِالصَّبْرِ وَ الصَّلاةِ وَ إِنَّها لَكَبِيرَةٌ إِلَّا عَلَى الْخاشِعِينَ‌ و از بردبارى و نماز مدد گيريد، و اين كارى بس دشوار است مگر بر خاشعان». [٣٢] چنين است كه بعضى تصور كرده‌اند كه مقصود از شدت وطأ خود سختى نماز شب است، چنان كه گفته‌اند: گرانتر و سخت‌تر از نماز روز بر نمازگزار است، و آن برخاسته از اين گفته است: دشوارى حكم بر مردم شدت گرفت ...

پس خداوند متعال پيامبر خود را از آن آگاه كرد كه ثواب در قيام شب متناسب با شدت دشوارى و سنگينى آن است، و نظير آن است اين گفته پيامبر (ص)

«بهترين عبادتها دشوارترين (أحمز) آنها است»، [٣٣] و قيام شب از آن روى حمز (دشوار) است كه در انسان توازن شخصيت مى‌آفريند تا چنان شود كه اين شخصيّت متّكى بر شالوده‌هاى راهنماى مبتنى بر ارزشهاى وحى و هدايت عقل و آزمايشهاى بشرى بوده باشد، و چنين است كه زبان راهبان شب پاكيزه شده از غيبت و بدگويى و ديگر خطاها و گناهان گفتارى مى‌شود كه گواهى به دروغ دادن از جمله آنها است، بدان جهت كه بر پا ايستادن شب سبب آن مى‌شود كه دلهاشان از