تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٣٥٢ - شرح آيات

ساعتى هراسناك است.

[٢] آيا قيامت ساعت منظومه شمسى يا كهكشان يا تمام عالم است؟

نمى‌دانيم، ولى آيه بر آن تأكيد مى‌كند كه ستارگان فرو مى‌ريزند، و آيه ديگرى تأكيد در پراكنده شدن آنها دارد، پس آيا در راستاهاى دور از يكديگر سقوط مى‌كنند يا به صورتى كه در آغاز آفرينش داشته‌اند باز مى‌گردند و مجموع آنها توده به هم چسبيده واحدى را تشكيل مى‌دهد، يا چيزى ديگر؟ يا اصلا چنين نيست، و بلكه به سبب اختلال نظام منظومه خودمان است كه ما ستارگان را چنين مشاهده مى‌كنيم؟ خدا دانا است.

وَ إِذَا النُّجُومُ انْكَدَرَتْ‌- و هنگامى كه ستارگان فرو ريزند.» گفتند: يعنى ستارگان پراكنده شوند و فرو ريزند، و بعضى گفته‌اند كه

ستارگان چنان فرود آيند كه عقابها بر شكارهاى خود فرود مى‌آيند. و از خليل اين گفته او روايت شده است كه: انكدر عليهم القوم بدين معنى است كه قوم گروه گروه آمدند و بر ايشان فرو ريختند.

[٣] و اما كوه‌هاى محكم و استوار كه انسان بر آنها متكى بود، از جاى خود تكان مى‌خورند و به راه مى‌افتند و پاره پاره و پراكنده مى‌شوند و به صورت سرابى در مى‌آيند.

وَ إِذَا الْجِبالُ سُيِّرَتْ‌- و آن گاه كه كوه‌ها به راه انداخته شوند.» [٤] و اما انسان توجهى به آنچه در پيرامون او است، و حتى گرانبهاترين داراييهاى خود ندارد.

وَ إِذَا الْعِشارُ عُطِّلَتْ‌- و آن گاه كه ماده شتران باردار يا باربر زمين نهاده را به حال خود واگذارند.» گفتند: العشار جمع عشراء است، همچون نفاس كه جمع نفساء است، و آن ماده شترى است كه از آغاز باردار شدن آن ده ماه گذشته باشد، و اين نام را تا پايان سال خواهد داشت، و چنين نعمتى/ ٣٥١ براى اهل آن گرانبهاترين و گراميترين نعمت است.