تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٣٦٦ - شرح آيات

وَ إِذَا الصُّحُفُ نُشِرَتْ‌- و در آن هنگام كه صحيفه‌ها (نامه‌هاى اعمال) گشوده شود.» در آن روز نهفته‌ها و گناهان آشكار مى‌شود، و هيچ كس توان منكر شدن كارى را كه كرده است ندارد، و نيك و بد او گريبانگيرش مى‌شود، و نامه‌اى براى او گشوده مى‌شود كه به روايت امّ سلمة از رسول اللَّه- صلّى اللَّه عليه و آله- گفت

«مردمان در روز محشر عريان و پا برهنه به صحراى محشر مى‌آيند» و من گفتم: يا رسول اللَّه! زنان چگونه خواهند آمد؟ گفت: «شغلى چون شغل همگان دارند، اى ام سلمة» گفتم: شغل ايشان چيست؟ گفت: «گشودن صحيفه‌ها كه در آنها حساب چيزهايى به سنگينى تخم مورچه و به سنگينى خردل آمده است». [١٠] [١١] و به همان گونه كه نهفته‌ها و اسرار آدمى آشكار مى‌شود، و پرده‌هايى كه آنها را پوشانده است فرو مى‌افتد، غلاف آسمان نيز از روى آن به گونه‌اى برداشته مى‌شود كه پوست شتر را از بدن او جدا مى‌كنند.

وَ إِذَا السَّماءُ كُشِطَتْ‌- و در آن هنگام كه آسمان پوست كنده شود.»/ ٣٦٤ گفتند: كندن و جدا كردن از شدت چسبندگى، و كشط شتر يعنى كندن پوست آن.

در آن روز چه پيش مى‌آيد؟ آيا غلاف محيط بر زمين نيز برچيده مى‌شود تا هر چه در آن است آشكار شود، چنان كه پروردگارمان گفته است يَوْمَ نَطْوِي السَّماءَ كَطَيِّ السِّجِلِّ لِلْكُتُبِ‌، [١١] و بنا بر اين آسمان سقف مستقيمى است كه زمين را حفظ مى‌كند، يا حجابى است كه ما را از آن باز مى‌دارد كه فرشتگان يا فرو افتادن عرش خدا را مشاهده كنيم، و ناگهان چشمان مردم جهان اعلى را به همان گونه مى‌بيند كه جهان اطراف خود را؟

شايد تفسير نخستين شايسته‌تر باشد، و بعضى تفسير دوم را پذيرفته و