تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٢٩٢ - شرح آيات

چه؟ براى آن كه چشم به راه چنين روزى نبودند، و مى‌گفتند: آيا به همان گونه كه اكنون هستيم، يا پس از آن كه به صورت استخوانهاى پوسيده در آمديم باز مى‌گرديم؟! سپس گفتند: پس آن بازگشتى همراه با زيانكارى است. آرى، آنان با يك صيحه كه سبب بيرون آمدن از گورها بر سطح زمين هموار است، از گورهاشان خارج خواهند شد.

سپس سياق ما را به داستان موسى انتقال مى‌دهد كه پروردگارش با او سخن گفت و فرمان داد كه به بيم دادن فرعون گردنكش برود تا مگر پند پذيرد يا بترسد، ولى فرعون امتناع كرد و پس از گرد كردن مردمان در پيرامون خود به چالش پرداخت و در ميان ايشان گفت: من پروردگار بلند مرتبه شمايم، و خدا او را در دنيا با عذابى هلاك كرد و آن را به عذاب آخرت پيوست. و اين همه براى آن بود تا مايه عبرت كسانى شود كه از خدا مى‌ترسند.

/ ٢٨٧ بدين گونه رسالتهاى خدا براى بيم دادن مردم به آن روز هولناكى كه منتظر همگان است ادامه يافت.

شرح آيات

[١] در زندگى آدمى لحظاتى قاطع وجود دارد كه چون آنها را بشناسد و مسير خود را بر وفق آنها تنظيم كند، از خطر آنها خواهد جست، و از آشكارترين آنها است آنچه در هنگام نزع و بيرون كشيده شدن روح از بدن اتفاق مى‌افتد، و شخص به زندگى خود كه مدت درازى براى آن كار و كوشش كرده است بدرود مى‌گويد، و وارد زندگى كاملا ناشناخته بر خودش مى‌شود، و هنگامى كه قرآن به امثال اين لحظه‌ها سوگند ياد مى‌كند، براى آن است كه ما در تصورهايى كه درباره خود داريم تجديد نظر كنيم، و لگام غرور و سبكسرى را بكشيم.

وَ النَّازِعاتِ غَرْقاً- سوگند به گيرندگان جان كه آن را سخت از بدن ما مى‌كنند و خارج مى‌كنند.» سوگند به آن نيروها كه سبب كندن جان از بدنهاى ما با چنان نيرو مى‌شوند