تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٣٣٨ - شرح آيات
خوراك طبيعى مناسب است كه هيچ غذاى ديگرى نمىتواند، به سبب سلامت و وفور و فايدهاى كه در آن است، با آن رقابت كند، و على رغم چندين بار دو برابر شدن شماره ساكنان كره زمين در قرنهاى اخير، زمين هنوز وظيفه خود را براى خوراك رساندن به دهانهاى باز بيشتر انجام مىدهد، و اگر در جايى گرسنگى و در جاى ديگر نقصان مواد غذايى مشاهده مىشود، اينها نتيجهاى از بلاهاى طبيعى يا بدى توزيع و بدى طرز اداره است، و گرنه آن اندازه گندمى كه از كره زمين به دست مىآيد، براى اهل آن بسنده است و بنا بر آمارهاى دقيقى از آن هم بيشتر است.
[٢٨] وَ عِنَباً وَ قَضْباً- و انگور و سبزيها.» در اين جا قرآن به دو گونه ديگر از خوراك فراوان و اساسى براى تغذيه اشاره مىكند كه از خانواده سبزيها و گياهان خزنده بر زمين است، و از آن دو يكى عنب يعنى انگور است و ديگرى قضب، و قضب به نباتى گفته مىشود كه پس از رسيدگى همچون سبزيجات بريده مىشود و به مصرف مىرسد و بقولاتى همچون بادنجان و سيبزمينى و كدو و شلغم و مانندهاى اينها در جزو همين گونه سبزيهاى خوردنى محسوب مىشوند و از آنها بزرگترين فايدهها به ما مىرسد، و شايد اين ترتيب دلالت بر تدريجى بودن فايده است، و علم از منافع فراوانى كه در سبزيها وجود دارد، پرده برداشته است.
[٢٩] يكى از نعمتهاى خدا زيتون سرشار از مواد غذايى و روغن است و نانخورشى براى خورندگان محسوب مىشود؛ و نيز چنين است درخت خرما كه از تنه و شاخهها و الياف آن در صناعتهاى گوناگون بهرهبردارى مىشود، و اما در ميوه آن غذاى كاملى وجود دارد كه كمتر غذايى به پاى آن مىرسد.
وَ زَيْتُوناً وَ نَخْلًا- و درختهاى زيتون و خرما.» [٣٠] درختانى كه برگرد يكديگر مىپيچند و بالا مىروند تا به پرتوهاى خورشيد برسند و ساقههاى آنها ستبر مىشود و در مقابل بادها و آفتها مقاومت مىورزد. و اين نيز نعمت الاهى ديگرى است كه پروردگار به ميانجيگرى باران