تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٣٤٠ - شرح آيات

كه حيوان به آن باز مى‌گردد. و به گفته‌اى ديگر: مقصود از ابّ ميوه‌هاى خشك است، و ابن عباس گفت: ابّ چيزى است كه از زمين مى‌رويد و مردمان و چهارپايان از آن مى‌خورند.

/ ٣٣٦ در خبر است كه از ابو بكر درباره اين گفته خداى تعالى وَ فاكِهَةً وَ أَبًّا پرسش كردند و او معنى ابّ را نمى‌دانست، پس گفت: يعنى آسمان كه بر سر ما سايه مى‌افكند يا زمينى كه ما را بر دوش دارد يا چه كنم اگر بگويم كه در كتاب خدا چيزى است كه من آن را نمى‌دانم؛ فاكهة را مى‌شناسيم، و اما ابّ را خدا مى‌داند، پس خبر به امير المؤمنين (ع) رسيد و او گفت: «يا سبحان اللَّه! آيا نمى‌دانست كه ابّ به معنى مرتع و چمنزار است، و گفته خداى تعالى وَ فاكِهَةً وَ أَبًّا توجه دادنى است از خدا به نعمتى كه بر آفريدگان خود ارزانى داشته و با آن خوراك ايشان را تأمين كرده، و براى آنان و چارپايانشان چيزى آفريده كه مايه زنده ماندن جانشان است و قيام بدنهاى ايشان از آن ميسر مى‌شود». [٢١] در الدر المنثور از انس آمده است كه: عمر بر منبر اين آيات را تلاوت كرد فَأَنْبَتْنا فِيها حَبًّا* وَ عِنَباً وَ قَضْباً* وَ زَيْتُوناً وَ نَخْلًا* وَ حَدائِقَ غُلْباً* وَ فاكِهَةً وَ أَبًّا و گفت: اين همه را مى‌دانستيم، ولى ابّ چيست؟ سپس عصايى را كه در دست داشت به دور انداخت و گفت: اين به خدا سوگند تكلف است، بحثى بر تو نيست كه ندانى ابّ چيست؛ از آنچه كتاب راهنما براى شما بيان كرده است پيروى و به آن عمل كنيد، و آنچه را كه نمى‌دانيد به پروردگارش احاله دهيد. [٢٢] [٣٢] و آن كس كه ميوه را آفريد، در انسان نيازمندى به آن و لذت بردن و استفاده كردن از آن را نيز خلق كرد، و آن كه آب را آفريد (بنا بر آن كه علوفه حيوانات باشد) در چهارپايان نيز چيزى آفريد كه هماهنگ با آن باشد. آيا مى‌دانى‌