تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٣٤٢ - شرح آيات

برادرت برادر تو است و هر كس برادر ندارد همچون شخص عازم به جنگى است كه سلاح ندارد ولى انسان از او مى‌گريزد. براى چه؟ بدان جهت كه مى‌ترسد عذاب او به وى ملحق شود، يا از او حقى را كه در دنيا داشته مطالبه كند، يا براى جلوگيرى از عذاب خواستار يارى او شود كه از عهده‌اش نمى‌تواند برآيد.

بلكه بدان روى مى‌گريزد كه مجرد ديدن او براى وى گرفتارى و دردسرى توليد مى‌كند تا چه رسد به يارى كردن به او، و اين جز در بزرگترين سختيها پيش نمى‌آيد كه در آنها آدمى تنها در بند رهايى خويشتن است و بس.

/ ٣٣٨ در روايات آمده است: آن كس كه از برادرش مى‌گريزد، قابيل است از هابيل و به قولى: بلكه هابيل از قابيل تا از او طلب شفاعت نكند، و شايد هر دو با هم از يكديگر گريزان باشند.

[٣٥] و پس از پيوند برادرى، علاقه فرزند به پدر و مادر مى‌آيد، و اين علاقه نيز در آن روز به درجه‌اى گسيخته مى‌شود كه شخص از پدر و مادر خود مى‌گريزد و آنان چگونه مى‌توانند در آن روز بر وى اعتماد كنند.

وَ أُمِّهِ وَ أَبِيهِ‌- و از مادرش و از پدرش.» آيا روا نيست كه دينمان را براى رضايت پدر و مادرانى ترك نكنيم كه گاه در دنيا براى ما سودى نداشته‌اند، پس چگونه در آخرت چنين باشيم، و چه بسيار كسانند كه از ارزشهاى خود به خاطر والدين دست كشيده و حلال را از حرام تميز نداده‌اند، پس آيا اينها مى‌توانند فردا به ايشان فايده‌اى برسانند؟

[٣٦] اما پيوستگى و صله انسان به همسرش يا فرزندانش نيز در آن روز او را از عذاب خدا نمى‌رهاند، پس نبايد امروز خود را براى اين ارتباط زايل شونده هلاك كند.

وَ صاحِبَتِهِ وَ بَنِيهِ‌- و همسرش و فرزندانش.» گفته‌اند: آن كه از همسرش مى‌گريزد لوط است، و آن كه از پسرش مى‌گريزد نوح.