تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٢٩ - شرح آيات

چيزى از قيام شب خوددارى ورزد، چه در روز فرصت رسيدگى به امور ديگر وجود دارد، و اما شب در درجه اول مخصوص قيام است.

[٨] در حديثى معروف آمده است: اگر خواهان آنى كه خدا با تو سخن گويد، قرآن بخوان، و اگر خواهان سخن گفتن با خدايى، پس با او مناجات كن، و مؤمنان بدين گونه در قيام شبانه خويش عمل مى‌كنند و با پروردگار خويش به سخن گفتن مى‌پردازند: گاه قرآن مى‌خوانند، و زمانى ديگر با دعا از پروردگار خويش ياد مى‌كنند، چنان كه خدا به آنان فرمان داده و گفته است

وَ اذْكُرِ اسْمَ رَبِّكَ‌ و ياد كن از نام پروردگارت.» ياد كرد خدا مغز و مخ عبادت و بلكه هدف اساسى در اسلام است، زيرا كه فراموش كردن خدا مايه هر انحرافى در زندگى انسان خواهد شد. و از آن روى گفت‌ اسْمَ رَبِّكَ‌ كه آفريده از معرفت ذات خدا و پيوستگى مستقيم پيدا كردن با آن عاجز است، و خداوند متعال نامها را وسايلى براى اتصال پيدا كردن بندگان با خودش قرار داده است؛ و بر زبان آوردن نامهاى خدا تنها تلفظ كردن حروف آن نيست، بلكه به ايمان داشتن به آنها و شناختن خدا به ميانجيگرى آنها مربوط مى‌شود، چه هر اسم از آن اسماء انعكاسى در آفرينش او دارد.

اين كه خداوند متعال «اسم» را به صورت مفرد آورده دلالت بر اطلاقى دارد كه از به كار بردن هر اسم از/ ٢٧ اسماء نيكوى او حاصل مى‌شود، و اين نزديكتر است، بدان سبب كه ذكر خدا با ذكر هر يك از نامهاى او صورت اتمام پيدا مى‌كند، چنان كه خود او عزّ و جلّ گفته است قُلِ ادْعُوا اللَّهَ أَوِ ادْعُوا الرَّحْمنَ، أَيًّا ما تَدْعُوا فَلَهُ الْأَسْماءُ الْحُسْنى‌ بگو: خدا را اللَّه بخوانيد يا الرحمن، به هر كدام بخوانيد از نامهاى نيك او است». [٤٠] ذكر حقيقى تنها تلفظ كردن نامهاى خدا نيست، بلكه اضافه بر اين ژرف كردن پيوند با او در افقهاى يكى دانستن او و تنها به او پرداختن است، و لذا خدا