الکلام الغنی؛ شرح فارسی بر باب اول مغنی - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٢٤٧ - تضعيف رأى ابن طراوه

سپس فرض ميشود كه از « بعض » مزبور سؤال شده و سائل كأنّ گفته است:

من هذا البعض (اين بعض چه كسانى هستند)؟

در جواب گفته شده:

هو الذى هو اشد (اين بعض آنانند كه سركشى و طغيانشان بر فرمان خدا بيشتر مى‌باشد).

در نتيجه بايد گفت دو مبتدائى كه قبل و بعد از موصول قرار گرفته‌اند يعنى در ضمير منفصل مرفوع « هو » حذف گرديده‌اند.

تضعيف رأى زمخشرى و موافقين با وى‌

مصنّف مى‌گويد:

در گفتار و تقديرى كه زمخشرى و موافقين با وى ايراد نموده‌اند تعسّف و بى‌راهه روى ظاهر و آشكارى بچشم مى‌خورد و ما از حضرات ادباء و اهل لسان ابدا سراغ نداريم موردى را كه در آن « اىّ » موصوله را مبتداء استعمال كرده باشند و شرح اين نكته عنقريب از ثعلب خواهد آمد.

رأى ابن طراوه‌

ابن طراوه پنداشته است كه « اىّ » در آيه شريفه از اضافه قطع شده و بخاطر همين جهت مبنى بر ضمّ گرديده و جمله « هم اشد» مبتداء و خبر مى‌باشد.

تضعيف رأى ابن طراوه‌

مصنّف گويد:

كلام ابن طراوه باطل است زيرا در قرآن شريف ضمير « هم » متّصل به « اىّ » نوشته شده و اين معنا خود دليل است بر اينكه ضمير، مجرور و مضاف‌اليه « اىّ » بوده نه‌