الکلام الغنی؛ شرح فارسی بر باب اول مغنی - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٣٩ - كلام ابن شجرى و تضعيف آن

قالت اليهود كونوا هودا و قالت النصارى كونوا نصارى‌

و معناى آيه دوّم اينستكه:

قال بعضهم هو ساحر و قال بعضهم هو مجنون.

پس « او » در ايندو آيه براى تفصيل دادن در كلام مجمل سابق يعنى « قالوا » مى‌باشد و بعبارت ديگر در آيه اوّل بواسطه آوردن « او » مى‌فهميم كه فاعل « قالوا » دو دسته مى‌باشند: يكى يهود كه مردم را به يهودى شدن دعوت نموده‌اند و ديگر نصارى كه مردم را به عيسويّت خوانده‌اند.

و در آيه دوّم با آوردن « او » معلوم ميشود كه فاعل « قالوا » دو گروه مى‌باشند.

يكى كسانى كه رسول و فرستاده خدا را ساحر خوانده و ديگر آنانكه او را مجنون دانسته‌اند.

كلام ابن شجرى و تضعيف آن‌

ابن شجرى در آيه اوّلى گفته است:

مضاف و « واو » و دو جمله فعليه حذف شده است و تقدير آن چنين مى‌باشد:

و قال بعضهم يعنى اليهود، كونوا هودا و قال بعضهم يعنى النصارى كونوا نصارى سپس گفته است:

پس « او نصارى» بجاى آنچه حذف شده قرار گرفته است و اين خود دليل است بر شرافت اين حرف نسبت بحروف ديگر.

پايان كلام ابن شجرى‌

مصنّف گويد:

ابن شجرى مرتكب تعسّف و بى‌راهه‌روى شده چه آنكه بر گفته وى نه از شرع و نه از عقل دليلى وارد نشده.

شرح‌

قوله: فى منظومته الصغرى: مقصود از آن كتاب الفيه است كه به كتاب الخلاصه‌