الکلام الغنی؛ شرح فارسی بر باب اول مغنی - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٣٨ - كلام غير ابن مالك

كلام ابن مالك تمام و صحيح نيست:

امّا اوّلا: اكثر بودن « واو » از « او » در معناى تقسيم مقتضى نيست كه « او » باينمعنا نيايد، بلكه اثبات اكثريت براى « واو » مقتضى است كه معناى تقسيم براى « او » نيز ثابت بوده منتهى بنحو قلّت.

و ثانيا: وى در بيت دوّم تصريح نموده كه « او » بمعناى تقسيم آمده در حاليكه اين بيت هيچ دليلى براى آن نمى‌باشد چه آنكه محتمل است معناى عبارت اين باشد كه:

لا بدّ من احدهما: صدور رماح ...

پس مضاف يعنى « احد » حذف شده و مضاف‌اليه يعنى ضمير تثنيه باقى مانده است چنانچه برخى از ادباء همين بيان را در ذيل آيه شريفه:

يخرج منهما اللوءلوء و المرجان‌ ( از آندو لوءلوء و مرجان بيرون مى‌آيد).

اظهار نموده و گفته‌اند:

تقدير آن: يخرج من احدهما، مى‌باشد.

كلام غير ابن مالك‌

غير ابن مالك از دو عبارتى كه وى ايراد نموده و ما نقل كرديم عدول نموده و گفته است:

« او » براى تفصيل مى‌آيد و براى آن به دو فرموده حقتعالى در قرآن مثال آورده است:

١- و قالوا كونوا هودا او نصارى‌ ( و گفتند يهودى يا نصرانى باشيد).

شاهد در « او » است كه براى تفصيل آمده. ا ٢- قالوا ساحر او مجنون‌ ( گفتند او ساحر يا ديوانه است).

شاهد در « او » است كه براى تفصيل آمده.

و دليل بر اينكه « او » در ايندو آيه براى تفصيل است اينكه معناى آيه اوّل چنين است: