اجوبه المسايل النصيريه - الطوسي، الخواجة نصير الدين - الصفحة ٢٧٤ - (١٧) رساله خواجه نصير الدين محمد طوسى به اثير الدين ابهرى

اقترنت بالسعادة أيّامه و لياليه- متفحّص و متفتش بوده و به اشارت بشارت تزيين خطّه عراق به مقام مبارك، به مصداق اين شعر شوق تضاعف پذيرفته:

ايزد- جلّ و علا- يافت اين مراد به خوبترين وصفى و محبوبترين هيأتى كرامت كناد. و ما ذلك على اللّه بعزيز. و چون ايّام شريفه- أدامها اللّه- مستغرق افاده أسرار حكمى و افاضه أنوار علمى است اين دعا كه فاتحه استسعاد و فتح باب مكاتبه و انبساط خواهد بود، إن شاء اللّه تعالى، نخواست كه از استفاده و استفاضه خالى باشد.

پس بنا بر وثوقى كه بر مكارم اخلاق عاليه حاصل است، دو سه موضع از جمله مواضع كه در خاطر از آن خار خارى بود اختيار كرد، تا آن را وسيله اقتباس اشراقات ضمير منير مخدومى معظّمى- لا زالت مشرقة الأنوار- سازد، اگر بيان حال و ايضاح حلّ اين، بر وجهى كه رأى شريف بر آن قرار گرفته، انعام فرمايد، از آن فرط كرم و وفور لطف غريب نباشد.

و نيز اگر آن را به فرصت تحقيق سفر مغرب مقرون گرداند يعنى از نوادر فوائد و غرائب نكتى كه سانح شده باشد، مانند أصول رصدى محدت، اگر اتفاق افتاده باشد، يا نكته‌اى بكر كه بر خاطر منير فائض شده، دعاگوى مخلص را در آنچه او را اهل شمرد مباسطت فرمايند، ايزد- سبحانه و تعالى- انفاس عزيز مخدومى را هميشه مصادر علوم حقيقى و موادّ اسرار غيبى دارد، بحقّ الحقّ، مذكور آن است:

١- اگر سبب صدور معلومات متكثّره غير مترتّبه، در سلسله ايجاد از علّت أولى، وجود كثرتى كه معلول اوّل لازم است باشد، مانند امكان و تعقّل خود و مبدأ خود، چنان كه محصّلان و متأخّران داده‌اند، سخن كيفيّت لزوم اين كثرت، نه بر طريق ترتّب با تجويز صدور كثرت از واحد بسيط دفعة، يا اثبات مبدأ غير علّت أولى و عدم احتياج غير علّت أولى به علّت أولى در وجود لازم آيد و بر طريق ترتّب لازم‌