زنديق: ملحد؛ آنكه به خدا و آخرت ايمان ندارد. (ثنوى؛ آنكه قائل به دو صانع است: نور و ظلمت، و يزدان و اهرمن.) معرّب زندى (در اين صورت بايد «زنديق» تلفّظ شود)؛ كسى كه عقيده به زند كتاب زردشت دارد. زنادقه، فرقه‌اى متشبّهه و مبطله‌ [٢].

طباع: در لغت به معناى طبيعت و طبع بكار رفته است. اهل حكمت، «طباع» و «طبيعت» را بر صورت نوعيّه اطلاق مى‌كنند؛ امّا طباع را اعم از طبيعت دانند، زيرا طبيعت را فقط در موردى به كار مى‌برند كه صدور حركت و سكون أوّلا و بالذات و بدون اراده باشد.

طباعيّه و طباعيان، كسانى هستند كه طبيعت را مؤثر در وجود مى‌دانند و بر اين باورند كه موجودات از فعل و انفعال طبائع چهارگانه پديد آمده‌اند. [٣]

عقل فعّال: عقل دهم؛ صورتى مفارق است كه هرگز در مادّه نبوده و نخواهد بود، و در مرتبه فلك نهم- يعنى فلك قمر- است. واسطه در فيض است؛ واهب صور و

[١] ر. ك: تاريخ الحكماء، قفطى، صص ١٨٢، ١٨٣؛ نزهة الأرواح و روضة الأفراح، صص ٢١٨، ٢١٩؛ محبوب القلوب، صص ١٢٣- ١٢٧.

[٢] ر. ك: كشّاف اصطلاحات الفنون، ج ١، ص ٦١٧.

[٣] ر. ك: منتهى الأرب؛ كشّاف اصطلاحات الفنون، ج ١، ص ٩١١؛ اسفار، ج ٤، صص ١٤ و ١٣٨؛ زاد المسافرين، ص ١٤٢.