در سرزمين تبوک(تفسير سوره توبه) - سبحانى، شیخ جعفر - الصفحة ٢٣٣ - خوش بينى

مؤمن را حمل بر صحت نمود.

اين خصيصه اسلامى همان است كه امروز از آن به خوش بينى تعبير مى آورند; يعنى بايد كارى كرد كه استاد به شاگرد، شاگرد به استاد، كارفرما به كارگر، كارگر به كارفرما، ملت به دستگاه حاكمه وبالعكس، خوش بين باشند.

البته تصور نشود كه منظور از اين صفت اين است كه، هركس هر چه گفت بايد آن را صددرصد صحيح و پا برجا بدانيم و ديگر دنبال تحقيق و جستجو نرويم; زيرا اين نه تنها خصيصه عالى انسانى نيست، بلكه موجب فساد و تباهى اجتماع، به هم خوردن شيرازه زندگى است; بلكه مقصود اين است كه هرگاه از يك فرد مسلمان عملى را ديديد و گفتارى را شنيديد، بايد كردار و گفتار او را از دريچه فكر او يك عمل صحيح بدانيد و معتقد شويد كه محرك و غرض نامشروعى نداشته است. ولى اگر بخواهيد بر طبق قول و كردار او كارى را انجام دهيد و به اصطلاح دانشمندان اثرى مرتب نماييد در چنين حال بايد كاوش بيشترى نموده و پس از ثبوت به مورد اجرا بگذاريد.

مختصر اين كه خوش بينى به افراد يك مطلبى است، دهن بينى و گوش بودن، خوش باورى و پذيرفتن قول هر كس، مطلب ديگرى است. فرد خوش بين، در عين خوش بينى و حسن ظن بدون تحقيق، عملى را انجام نمى دهد، ولى فرد خوش باور و دهن بين به گفته هر شخص ترتيب اثر مى دهد و به اصطلاح مردم، به ساز هر فردى مى رقصد.

خوش بينى صفت عالى انسانى است كه شخص خوش بين زير سايه آن، به حرف مردم توجه مى كند، ولى در عمل، كمال احتياط را رعايت مى كند. دهن بينى يك حالت و ضعف نفسانى است كه اثر مستقيم عدم تمالك نفسانى مى باشد.

بنابراين ما مى توانيم به گفتار دو مسلمانى كه سخنانشان با يكديگر تضاد