در سرزمين تبوک(تفسير سوره توبه) - سبحانى، شیخ جعفر - الصفحة ٣٣٤ - تفسير آيه

مدينه برگشتند، آنان را در امور دينى يارى دهند وواجبات ومحرمات را براى آنان بيان كنند.

صحت اين تفسير بستگى به آن دارد كه جمله اى در آيه تقدير بگيريم و بگوييم مقصود اين است:(فَلَوْلا نَفَرَ مِنْ كُلِّ فِرْقَة مِنْهُم طائِفَةٌ)[وتبقى مع النبى جماعة]لِيَتَفَقَّهُوا فِى الدِّينِ وَلِيُنْذِرُوا قَوْمَهُمْ إِذا رَجَعُوا إِلَيْهِمْ).

در اين تفسير، گروه كوچ كننده بايد غير گروهى باشند كه آموزش مى بينند و در نتيجه در مرجع هاى ضمير، بايد تفكيكى پديد آيد و آن اين كه ضماير «ليتفقّهوا» و «ولينذروا» از آن گروهى خواهد بود كه در محضر پيامبر(صلى الله عليه وآله وسلم) مى مانند،ولى ضمير «رجعوا» از آن كسانى خواهد بود كه به ميدان جهاد رفته و از جهاد برمى گردند.

يك چنين تفكيك، هر چند بر خلاف سياق آيه است، ولى اگر قرينه اى گواهى دهد كه مقصود، رفتن گروهى به ميدان نبرد و باقى ماندن گروهى نزد پيامبر (صلى الله عليه وآله وسلم) است، در اين صورت تفكيك، چندان مشكلى نخواهد داشت. در روايتى امام صادق(عليه السلام) چنين مى فرمايد:«اين آيه موقعى فرود آمد كه آمار مسلمانان فزونى پيدا كرد و خدا فرمان داد كه گروهى به سوى جهاد روند و گروهى ديگر براى تفقه در مدينه بمانند و اين وظايف به صورت متناوب در ميان مسلمانان انجام گيرد».

٣. گاهى گفته مى شود:مقصود اين است كه مسلمانان اطراف مدينه نمى توانند همگى به حضور پيامبر برسند و چرا گروهى از آنان به مدينه نمى آيند تا معارف و احكام الهى را از طريق قرآن و سنّت بياموزند و به هنگام بازگشت به ميان قوم خود، آنان را تعليم دهند؟

در اين تفسير، بايد از ارتباط آيه با آيات پيشين، صرف نظر كرد و برخى از روايات اين تفسير را تأييد مى كند.

كلينى از امام صادق(عليه السلام) نقل فرموده است كه،يعقوب بن شبيب، از آن