در سرزمين تبوک(تفسير سوره توبه) - سبحانى، شیخ جعفر - الصفحة ١٦٨ - آيا آيه اختصاص به اهل كتاب دارد؟

گنج نمودن نقدينه كشور

جاى شك نيست كه بهترين وسيله براى گرداندن چرخ هاى اقتصاد، همان نقدينه كشور است. از آن جا كه سابقاً مؤسساتى مانند بانك در كار نبود، سرمايه داران، براى نگاه دارى اموال و ثروت مجبور مى شدند كه طلا و نقره را در زير خاك ها و كوه ها و شكاف ديوارها پنهان سازند و عرب به آن «كنز» مى گويد، ولى امروز وسايل حفظ پول زياد شده و گنج كردن طلا و نقره صورت هاى ديگرى به خود گرفته است. از اين نظر بعضى از دانشمندان معتقدند كه گنج نمودن طلا و نقره در زير خاك ها خصوصيتى ندارد، بلكه حبس نقود رايج كشور وجلوگيرى از جريان آن در جامعه، كه در نتيجه به فلج كردن اقتصاد مى انجامد حرام و قدغن است و اين كه در قرآن تعبير به «كنز» شده از اين نظر است كه معمول آن روز، همان «گنج كردن» بود.

آيا آيه اختصاص به اهل كتاب دارد؟

گروهى از پول پرستان و دنياطلبان كه بر اثر آز و طمع، گنج هايى اندوخته بودند; هنگامى كه نداى مردانى مانند ابوذر در گوش آنها طنين انداز مى شد و او با صدايى هر چه رساتر در برابر كاخ هاى ستمگران بدين جمله تكلم مى نمود:«بشّر أهل الكنوز بكىّ فى الحياة، وكىّ فى الجنوب وكىّ فى الظّهور».

(مضمون اين جمله با مفاد آيه مطابق است) غارتگران فوراً به دست و پا افتاده، براى حفظ موقعيت خود در جوامع اسلامى دست به تأويل مى زدند و مى گفتند: اين آيه درباره اهل كتاب است; يعنى ما مسلمانان در فلج كردن اقتصاد اجتماع، با گنج كردن طلا ونقره آزاديم; در صورتى كه كوچك ترين دليلى بر اختصاص اين آيه به اهل كتاب نيست ومجرد اين كه اين جمله در سياق مذمت از