در سرزمين تبوک(تفسير سوره توبه) - سبحانى، شیخ جعفر - الصفحة ١٦٤ - خطر استقلال سياسى اهل كتاب
گروهى را بيان مى نمايد، دقت مى كند، كوچك ترين اغراق و مبالغه در آن نباشد و جريان را آن چنان كه هست بيان كند، لذا در آيه مورد بحث مى فرمايد:
(إِنَّ كَثِيراً مِنَ الأَحْبارِ وَالرُّهْبانِ لَيَأْكُلُونَ أَمْوالَ النّاسِ بِالْباطِلِ).
«بسيارى از احبار و راهبان، مال مردم را به ناحق مى خورند».
اين مطلب را به همه آنها نسبت نمى دهد و اين نشانه حق گويى و دقت در منعكس ساختن واقعيات است، چنان كه در جاى ديگر نيز از همين روش پيروى نموده مى فرمايد:
(وَ تَرى كَثِيراً مِنْهُمْ يُسارِعُونَ فِى الإِثْمِ وَالْعُدْوانِ).[١]
«بسيارى از يهود را مى بينى كه به گناه و ستمگرى مى شتابند».
در اين باره نمونه هاى ديگرى نيز در قرآن موجود است.
خطر استقلال سياسى اهل كتاب
در گذشته بيان گرديد كه اسلام، آيين يهود و نصارا را به رسميت شناخته و آنان را در اين كار آزاد گذارده است; ولى حيات سياسى و استقلالى ملى شان را محدود نموده است. اين آيه تلويحاً اسرار آن را روشن مى سازد; زيرا زمامدارى گروهى كه اموال مردم را به ناحق مى خورند به هيچ وجه صلاح جامعه انسانى نيست.
زمامداران يهود و نصارا، كه در پيشاپيش آنها علما و راهبان آن ها قرار گرفته بودند، ثروت ملت را به عنوان هاى گوناگون غارت مى كردند و از اين طريق ثروت جامعه را به صورت گنج هاى پنهان و مدفون در زير زمين ها در مى آوردند. جامعه اى كه چنين افراد طمعكار و آزمند بر آنها حكومت نمايد، به طور حتم در
[١] مائده(٥) آيه ٦٢.