در سرزمين تبوک(تفسير سوره توبه) - سبحانى، شیخ جعفر - الصفحة ١٣٤ - چند نامه تاريخى درباره مصرف جزيه

چند نامه تاريخى درباره مصرف جزيه

يادآور شديم مالياتى كه كافران «ذمّى» مى پردازند همگى به جهت حفظ جان و مال آنان است. اكنون به عنوان نمونه چند نامه تاريخى را در اين جا ترجمه مى نماييم تا روشن شود كه حتّى در آغاز اسلام پرداخت«جزيه» نيز براى همين عنوان بوده است:

١. نامه اى كه يكى از سرداران اسلام در فتح يكى از كشورهاى مسيحى نشين نوشت و در ذيل آن فلسفه اخذ جزيه را چنين بيان مى كند:

«وما منعناكم فلنا الجزية، وإلاّ فلا ـ كتب سنة اثنتي عشرة في صفر;

تا ما از شما حمايت مى نماييم لازم است جزيه بپردازيد و هرگاه قدرت حفاظت شما از ما سلب گشت، در اين صورت هيچ گونه الزامى به پرداخت آن نداريد. اين نامه در سال دوازدهم هجرى ماه صفر نگارش يافت».

٢. هنگامى كه نعمان، رئيس هيأت اعزامى به دربار يزدگرد با نماينده ايران مذاكره نموده وى سخنان خود را چنين پايان داد:

«وإن اتّقيتمونا بالجزاء قبلنا ومنعناكم، وإلاّ قاتلناكم;

هرگاه براى جلوگيرى از حمله ما جزيه بپردازيد، ما مى پذيريم و شما را از هرگونه پيش آمد و تجاوز حفاظت مى نماييم،و در غير اين صورت با شما مبارزه مى كنيم».

٣. شاهد ديگر اين است كه هنگامى كه حبيب فرمانده برخى از ستون هاى اسلامى از ترس حمله روميان مجبور شد كه دمشق را تخليه كند، با فرمانده كل قوا ابوعبيده تماس گرفت و به او رسانيد كه صلاح اين است براى مدتى سپاه را در يك