تفسیر آیات قیام و زندگی عبرت آموز حضرت موسی - ایزدی، عباس - الصفحة ٥٧ - قواى مشترك انسان و حيوان

بيشتر به لشگر ديگر پيروز مى‌شود اين غلبه جسمانى است. امّا نوع دوّم، غلبه معنوى است كه حسابش كاملاً با اولى جداست. غلبه معنويات يعنى: غلبه‌ى مطالب درست، راه‌هاى صحيح، حرف‌هاى حق و عقايد درست بر عقايد باطله، بر روش‌هاى ناپسند. وسيله پيروزى در غلبه جسمانى قدرت‌هاى ظاهرى است، ولى وسيله غلبه‌ى معنويات توپ و تفنگ و عدد زياد يا زور بازو نيست بلكه دل‌ها و وجدان مردم است، وسيله‌اش حق بودن حق است، دل‌هاى مردم را با زور نمى‌شود باوراند.

قواى مشترك انسان و حيوان

انسان يك سرى قواى مشترك با حيوانات دارد از قبيل: قوه شهوت (كه بقاى نسل به آن بستگى دارد) اگر ما غدا نخوريم مى‌ميريم، يعنى بقاء وجود ما منوط به تغذيه است، چون مرتب بدن ما تحليل مى‌رود و اجزائى دفع مى‌شود كه بايد جاى آن تأمين شود پس از خوردن غذا و طى مراتب هضم غذا عوض شده، به اصطلاح بدل ما يَتَحَلّل مى‌شود.

بنابراين اگر غذا به ما نرسد از بين مى‌رويم و براى اين‌كه غذا بخوريم بايد ميل و اشتها در ما پيدا شود و ذائقه ما (زبان) كه مزه غذا را مى‌فهمد وجود داشته باشد، چون مزه غذا هم براى ما اهمّيت دارد و خداوند ما را چنان خلق كرده كه: بدين امور (و ساير امور مشابه كه بقاى نسل در آن است) تمايل پيدا مى‌كنيم و اين قوه شهوت است و از نعمت‌هاى بزرگ الهى است و همين قوه را كه اگر نبود ما از پا در مى‌آمديم، متأسفانه نابجا مصرف مى‌كنيم و از آن سوء استفاده مى‌كنيم. قوه ديگر، غضب است كه اين قوّه، ما را وادار مى‌كند در مقابل چيزهايى كه وجود ما را در مخاطره مى‌اندازد مبارزه كنيم، همين قوه باعث مى‌شود كه