تفسیر آیات قیام و زندگی عبرت آموز حضرت موسی - ایزدی، عباس - الصفحة ٢٤٠ - تاج و تخت سلاطين از اشك چشم يتيمان

آب سبويش را هم از ما خواسته و گرفته اگر دقت كنى گوشت و پوست و مغز استخوانش هم از قوت و روزى ما رشد و نمّو نموده است. به هر حال در تمال دنيا رسم چنين بوده است كه مال و منال و ثروت و تاج و كلاه حكام و سلاطين از اشك ايتام و بيچارگان و محرومان بوده است: (فَلَوْ لاٰ أُلْقِيَ عَلَيْهِ أَسْوِرَةٌ مِنْ ذَهَبٍ‌)[١] از نظر فرعون كسى كه پيامبر مى‌شود بايد طلا و جواهرات داشته باشد. لذا مى‌گويد اگر موسى راست مى‌گويد و از طرف خداست. پس چرا دستبندهاى طلا ندارد (أَوْ جٰاءَ مَعَهُ اَلْمَلاٰئِكَةُ مُقْتَرِنِينَ‌) يا اگر اين پيامبر است چرا ملائكه صف كشيده قرين و همراه با اونيستند. اما چرا فرعون اين‌گونه پوچ و بى‌معنى صحبت مى‌كند، آيا واقعاً نمى‌فهمند يا علت ودليل ديگرى دارد. قرآن مى‌فرمايد: (فَاسْتَخَفَّ قَوْمَهُ فَأَطٰاعُوهُ‌) فرعون قومش را سبك عقل ديد، او مشاهده كرد كه اين‌ها خوب نفهم‌هائى هستنداگر مردم رشيد بودند و فكرشان رسا بود افرادى مانند فرعون و فرعونيان نمى‌توانستند ادعاى خدائى بكنند. فرعون وقتى مردم را تا اين حد بى‌فكر يافت جرئت پيدا كرد كه بگويد: (أَنَا رَبُّكُمُ اَلْأَعْلىٰ‌) و مردم هم اين ادعا را پذيرفتند. از طرفى ديگر فرعون فقر و تهيدستى حضرت موسى عليه السلام را به رخ مردم مى‌كشيد. در دنيا تاكنون اين‌جور مشاهده شده است كه مردم فقير و تهى دست از دو جهت لطمه مى‌خوردند و ضربه مى‌ديدند. يكى اصل تهيدستى آنها كه چون ثروت پيش يك عده‌اى سود جو و زالو صفت جمع مى‌شد اسباب و وسايل تهيدستى فقرا فراهم مى‌گرديد زيرا اگر آن‌چنان كه دين و قوانين الهى اقتضا مى‌كند ثروت بدست مى‌آمد وضع به اينجا نمى‌كشيد كه در هر جامعه‌اى عده‌اى معدود ثروتمند

[١]. زخرف/ ٥٣.