تفسیر آیات قیام و زندگی عبرت آموز حضرت موسی - ایزدی، عباس - الصفحة ٣٤٢ - چرا دين اكراه بردار نيست؟

مورد بحث قرار مى‌گيرد و آن: مسئله آزمايش الهى است امتحان الهى از امورى است كه مكرر شنيده‌ايد: خداوند بندگانش را آزمايش مى‌كند.

آزمايش الهى چيست‌؟

اولاً آزمايش الهى نسبت به چه جور امورى مى‌باشد و چه چيزى را پيش مى‌آورد، كه انسان آزمايش شود و آزمايش الهى يعنى چه‌؟ و مگر خدا نمى‌داند كه ما را آزمايش مى‌كند و نتيجه اين امتحان و آزمايش چيست‌؟. بنابراين سه موضوع بايد بررسى شود: امتحان به چه چيز؟ ٢. امتحان يعنى چه‌؟ ٣. نتيجه و اثر امتحان چيست‌؟. راجع به موضوع اول چنانچه ملاحظه مى‌شود در همين آيه، قوم بنى‌اسرائيل دعا مى‌كنند كه: خدايا ما مستضعف‌ها كه زير پنجه‌ى ظلم فرعونيان قرار داريم نكند ما وسيله امتحان آنها واقع شويم و نكند سنگ محك آنها باشيم كه آنها از امتحان سرافراز بيرون بيايند كه البته نيامده و از اينجا مى‌فهميم كه گاهى اوقات خداوند بندگانش را به وسيله بندگان ديگر آزمايش مى‌كند. مثلاً شما آزمايش هستيد براى من، و من آزمايش هستم براى شما، تا من و شما از صحنه چگونه بيرون بيائيم. خداوند در سوره‌ى آنعام آيه ٥٤ مى‌فرمايد: (وَ كَذٰلِكَ فَتَنّٰا بَعْضَهُمْ بِبَعْضٍ لِيَقُولُوا أَ هٰؤُلاٰءِ مَنَّ اَللّٰهُ عَلَيْهِمْ مِنْ بَيْنِنٰا) اين راجع به كسانى است كه مى‌خواستند زير بار دستورات پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم نروند و عذر مى‌آوردند و به پيامبر پيشنهاد مى‌كردند كه: چون فقراء دور تو جمع شده‌اند كسرشأن ماست و به ما بر مى‌خورد خوب است اين‌ها را از خودت دور كنى تا ما بيائيم دور شما، آن وقت خداوند به پيامبرش در آيه‌ى قبل از اين آيه، هشدار مى‌دهد كه: مبادا اين‌كار را بكنى اين‌ها هر صبح و شام بياد خدا هستند و اگر آنها را از خودت دور كردى (فَتَكُونَ مِنْ‌